Uitslag door aftersun: oorzaken, herkennen en wat je kunt doen

Uitslag door aftersun ontstaat meestal doordat de huid reageert op een ingrediënt in het product, zoals parfumstoffen, conserveermiddelen, plantaardige extracten of andere bestanddelen. De klachten kunnen bestaan uit jeuk, roodheid, bultjes, blaasjes, zwelling, een branderig gevoel of eczeem.

Soms ontstaat de reactie door aftersun zelf, maar soms speelt ook zonlicht een rol. Dan kan sprake zijn van contactallergie, fotoallergische contactdermatitis, irritatie of een fototoxische reactie. Niet elke uitslag na het zonnen is daarom een zonneallergie of een allergie voor aftersun.

Hoe herken je uitslag door aftersun?

Als je huid na het aanbrengen van aftersun gaat jeuken of branden, of als er rode vlekken, bultjes of blaasjes ontstaan, kan het product de reactie hebben uitgelokt. De uitslag zit vaak op de plekken waar de aftersun is aangebracht, zoals het gezicht, de hals, het decolleté, de schouders, de armen of de benen.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• jeuk;
• roodheid;
• bultjes;
• blaasjes;
• eczeem;
• zwelling;
• branderig gevoel;
• galbulten;
• schilfering;
• pijnlijke huid;
• scherp begrensde verkleuring;
• blaren.

Een branderig gevoel en de blaren kunnen ook op andere delen van het lichaam ontstaan. De klachten kunnen mild zijn, maar soms ook duidelijk ontstoken of pijnlijk worden.

Waarom kan aftersun huiduitslag veroorzaken?

Bekende merken maken veel reclame met aftersun middelen. Deze middelen zijn bedoeld om de huid na het zonnen “te kalmeren”, “te hydrateren” en “te herstellen”. Ze bevatten niet alleen maar vocht inbrengende en invettende stoffen (zoals glycerine en plantaardige oliën) maar ook antioxidanten (zoals vitamine C, vitamine E en vitamine B3 niacinamide).

De huid kan op een aftersun reageren door irritatie, contactallergie of een reactie waarbij zonlicht en een ingrediënt samen een rol spelen. Een product kan verschillende soorten reacties geven:

• irritatie;
• contactallergie;
• fotoallergische contactdermatitis;
• versterking van een fototoxische reactie.

Ook is het goed te beseffen dat een huid die beschadigd is door het zonnen (rood, warm en opgezet) extra gevoelig is voor parfumstoffen en conserveermiddelen die vaak in een aftersun middel zitten.

Welke ingrediënten kunnen een reactie geven?

De grootste veroorzaker van allergische reacties op cosmetica is parfum. Ook lichte, natuurlijke of synthetische geurstoffen kunnen in combinatie met UV-straling een huidreactie uitlokken.

Productgroepen die kunnen meespelen zijn:

• parfumstoffen;
• conserveermiddelen;
• botanische extracten;
• etherische oliën;
• plantaardige oliën;
• antioxidanten;
• medicinale bestanddelen;
• andere cosmetische ingrediënten.

Termen zoals “hypoallergeen”, “dermatologisch getest”, “natuurlijk” of “voor gevoelige huid” zijn geen garantie dat u niet reageert.

Bij een gevoelige of beschadigde huid kunnen ook alcohol en andere irriterende stoffen klachten veroorzaken. Alcohol kan de huid uitdrogen en daardoor jeuk, roodheid en een trekkerig gevoel versterken.

Aftersun en fotoallergische reactie

Een fotoallergische reactie is een vertraagde eczeemreactie waarbij zonlicht en een stof samen een reactie uitlokken. De stof alleen hoeft geen klachten te geven. Zonlicht alleen hoeft ook geen klachten te geven. Juist de combinatie kan een allergische reactie uitlokken.

Bij een fotoallergische reactie kan UVA-licht de chemische structuur van sommige ingrediënten veranderen, waarna het afweersysteem reageert. Een fotoallergische reactie kan na enkele uren ontstaan maar soms ook pas 1 tot 3 dagen later.

Hierdoor leggen mensen bij het krijgen van klachten niet altijd direct de link met aftersun. De huiduitslag kan ook lijken op zonneallergie, omdat de klachten ontstaan na een dag in de zon.

Bij verdenking op fotoallergische contactdermatitis kan in sommige centra een fotoplakproef worden gedaan. Allergie Centra Nederland voert zelf geen fotoplakproeven of fotopatchtesten uit.

Als het klachtenpatroon wijst op een fotoallergische reactie waarvoor fotodermatologische diagnostiek nodig is, bespreken we of verwijzing naar een passend centrum of ziekenhuis nodig is.

Aftersun of zonneallergie?

Zonneallergie is een veelgebruikte term voor huidklachten die ontstaan na blootstelling aan zonlicht. Mensen bedoelen hiermee vaak jeuk, bultjes, roodheid, blaasjes, zwelling of eczeem na zonnen.

Medisch gezien is zonneallergie niet één diagnose. Het is vooral een verzamelnaam. Verschillende aandoeningen kunnen op zonneallergie lijken.

Een veelvoorkomende vorm is polymorfe lichteruptie, ook wel PMLE genoemd. Hierbij ontstaan vaak jeukende bultjes, roodheid of kleine blaasjes na zonblootstelling.

Een andere mogelijkheid is een fotoallergische reactie. Dit is een vertraagde allergische eczeemreactie waarbij zonlicht en een stof samen een reactie uitlokken.

Als de uitslag vooral ontstaat op plaatsen waar aftersun is aangebracht, past dat eerder bij een productreactie. Als de klachten vooral verschijnen op alle zonbeschenen delen, kan zonlicht zelf een grotere rol spelen.

Verschil tussen uitslag door aftersun en zonneallergie

Uitslag door aftersun of gewone zonnebrand?

Gewone zonnebrand ontstaat door te veel UV-blootstelling. De huid wordt rood, warm en pijnlijk. Soms gaat de huid later vervellen.

Zonneallergie of lichtovergevoeligheid geeft vaker jeuk, bultjes, eczeem, blaasjes of terugkerende klachten bij relatief beperkte zonblootstelling.

Een fototoxische reactie kan lijken op een heftige zonnebrand. De huid kan rood, pijnlijk, branderig of gezwollen zijn. Soms ontstaan blaren. De reactie is vaak scherp begrensd op huid die in de zon is geweest.

Een aftersun kan verkoeling en hydratatie geven, maar een aftersun middel kan de huid niet herstellen na een flinke zonnebrand, zeker wanneer deze gepaard gaat met blaasjesvorming en wondjes. Ook is een aftersun middel niet in staat om de opgelopen DNA-schade van je huidcellen te repareren.

Wat moet je doen bij uitslag door aftersun?

Stop meteen met het smeren van de aftersun. Was je huid met lauw water om alle restjes product te verwijderen.

Leg een koud kompres op je huid of smeer er een neutrale vette zalf op. Dit helpt om je huid rustiger te maken.

Blijf uit de zon tot de huid weer rustig is. Raak of krab de huid zo min mogelijk, omdat dit kan zorgen voor extra irritatie en een nog drogere huid.

Gebruik geen cosmetische producten op beschadigde huid. Een verzachtende crème kan de huidbarrière ondersteunen en je huid comfortabeler laten aanvoelen.

• stop met het verdachte product;
• spoel de huid voorzichtig met lauw water;
• vermijd zonlicht totdat de huid hersteld is;
• gebruik koele kompressen bij branderigheid of zwelling;
• krab niet aan de huid;
• gebruik tijdelijk zo weinig mogelijk verzorgingsproducten;
• kies, als verzorging nodig is, voor een eenvoudige ongeparfumeerde crème of neutrale vette zalf.

Als de reactie erger wordt of niet weggaat, ga dan naar je huisarts.

Kan aftersun de huid kalmeren?

Welnu, het gebruik van een aftersun middel geeft ongetwijfeld verkoeling en hydratatie van de huid. Een verzachtende crème kan de huidbarrière ondersteunen en je huid comfortabeler laten aanvoelen.

Hydrateren helpt het vochtgehalte van de huid op peil te houden, versterkt de natuurlijke barrière en vermindert tekenen van door de zon veroorzaakte droogheid, zoals jeuk en strakheid.

Een crème of zalf lost zonneallergie niet op. Huidverzorging kan je huid wel ondersteunen, kalmeren en helpen om minder droog, trekkerig of prikkelend aan te voelen.

Gebruik bij een gevoelige huid bij voorkeur een parfumvrije en eenvoudig samengestelde verzorging. Bedenk dat ook een product dat eerder goed werd verdragen later een reactie kan geven.

Kan je na aftersun opnieuw de zon in?

Tevens raden we je aan om na het aanbrengen van een aftersun middel niet weer de zon in te gaan omdat het middel geen UV-filter bevat.

Heb je eenmaal uitslag, blijf dan uit de zon tot je huid weer rustig is. Zonnebrandcrème is belangrijk, maar smeren alleen is vaak niet genoeg.

Bescherm je huid ook met kleding, een pet of hoed en zoek op zonnige dagen vaker de schaduw op. Blijf tussen 11.00 en 15.00 uur uit de volle zon, omdat de zon dan het sterkst is.

Hoe voorkom je uitslag door aftersun?

Controleer de ingrediëntenlijst voordat je een product gebruikt. Als je allergisch bent voor een specifieke stof, probeer deze samen met je arts te achterhalen en vermijd het ingrediënt door de ingrediëntenlijst van je huidverzorgingsproducten goed te controleren.

Kies bij voorkeur voor een ongeparfumeerde aftersun of een eenvoudige hydraterende crème wanneer je huid gevoelig is. Ook parfum uit etherische oliën kan irritatie of een allergische reactie veroorzaken.

Test een nieuw product eerst uit op een klein stukje huid en controleer de komende 24 uur of je geen allergische reactie krijgt.

Een test op een klein stukje huid sluit een allergie niet volledig uit, maar kan soms wel laten zien of de huid direct op het product reageert. Bij terugkerende of duidelijke klachten is medisch onderzoek betrouwbaarder.

Hoe bescherm je de huid tegen zonlicht?

Laat je huid niet te lang in de zon komen. Begin bijvoorbeeld met 20 minuten per dag. Als dat goed gaat, mag je de volgende dagen elke keer een paar minuten langer.

Zo went de huid aan het zonlicht. Let op: rustig opbouwen betekent niet dat je bewust meer in de zon moet gaan zitten.

Beperk blootstelling aan de zon zoveel mogelijk, zoek op tijd de schaduw op en blijf je huid goed beschermen. Vermijd de felste zonuren, zoek regelmatig de schaduw op en bescherm je huid met een zonnebrandcrème met SPF.

Gebruik een zonnebrandcrème met minimaal SPF 30, maar bij voorkeur SPF 50. Let erop dat het product beschermt tegen zowel UVA als UVB.

Smeer royaal en breng je zonnebrandcrème regelmatig opnieuw aan. Breng je zonnebrandcrème elke twee uur opnieuw aan, en vaker na zwemmen, sporten of afdrogen.

Gebruik geen parfum, geparfumeerde bodylotion of huidverzorging met geurstoffen op plekken die zon krijgen, zoals je hals, borst, armen of polsen.

Welke zonnebrandcrème past bij een gevoelige huid?

Fysische zonnebrandcrèmes zijn meestal beter geschikt voor mensen met zonneallergie. Ze bevatten minerale filters zoals zinkoxide of titaniumdioxide, die UV-stralen weerkaatsen in plaats van absorberen.

Dit verkleint de kans op een huidreactie en is vaak zachter voor gevoelige huidtypen. Ook bij een minerale of hypoallergene crème kunnen echter stoffen zitten waar je allergisch voor bent.

Hoewel het gebruik van zonnebrandcrème geen garantie is om een zonneallergie te voorkomen, is het wel essentieel om je huid tegen schadelijke UV-stralen te beschermen.

De keuze voor SPF 30 of SPF 50 hangt niet alleen af van de bescherming, maar ook van de verdraagbaarheid van de formule. Een hogere factor betekent ook een hogere toevoeging van zonnefilters.

Niet elke reactie op zonnebrandcrème is dus een allergie. Ook irritatie of een reactie door zonlicht in combinatie met een ingrediënt kan meespelen.

Wanneer is allergieonderzoek zinvol?

Allergieonderzoek kan zinvol zijn als het klachtenpatroon wijst op contactallergie of een productreactie. Dat geldt vooral als klachten steeds ontstaan na het aanbrengen van aftersun of een ander huidverzorgingsproduct.

Een beoordeling is vooral te overwegen bij:

• terugkerend eczeem na zonblootstelling;
• uitslag na aftersun;
• klachten na zonnebrandcrème of dagcrème met SPF;
• klachten na parfum, aftershave of etherische olie in de zon;
• huiduitslag na cosmetica plus zon;
• eczeem op plekken waar product én zon samenkomen;
• klachten ondanks het vermijden van gewone zonnebrand;
• eerdere behandeling die onvoldoende helpt;
• behoefte aan productanalyse of ingrediëntenbeoordeling;
• twijfel tussen PMLE, fotoallergie, fototoxiciteit of contactallergie.

Een plakproef onderzoekt vertraagde contactallergie. Niet elke vorm van zonneallergie wordt met een plakproef vastgesteld.

Een gewone plakproef kan soms helpen als er verdenking is op contactallergie. Bij verdenking op fotoallergische contactdermatitis kan in sommige centra een fotoplakproef worden gedaan.

Allergie Centra Nederland voert geen fotoplakproeven of fotopatchtesten uit. Wel kunnen we beoordelen of contactallergieonderzoek passend is, of dat verwijzing naar een centrum met fotodermatologische diagnostiek nodig is.

Hoe wordt de oorzaak onderzocht?

Het klachtenpatroon beoordelen

Huidklachten door zon vragen vaak om goed speurwerk. Niet elke reactie op zonlicht is hetzelfde.

Bij de beoordeling wordt gekeken naar:

• het klachtenpatroon;
• de timing van de huiduitslag;
• de plekken waar de uitslag ontstaat;
• zonblootstelling;
• gebruikte producten;
• zonnebrandcrème, cosmetica en parfum;
• medicatie;
• werk en hobby’s;
• plantencontact;
• eerdere huidziekten;
• eerdere behandelingen.

Maak bij opvlammingen foto’s van de huid. Noteer ook wanneer de klachten ontstaan: binnen minuten, na enkele uren, dezelfde dag of pas de volgende dag.

De timing helpt om beter te herkennen welke vorm van zonneallergie of lichtovergevoeligheid mogelijk speelt.

Producten, medicatie en blootstelling beoordelen

We kijken of zonlicht alleen waarschijnlijk is, of dat producten, medicatie, planten of contactallergenen kunnen meespelen.

Daarbij letten we onder andere op ingrediënten, productgroepen, zonnefilters, parfumstoffen, conserveermiddelen en medicinale bestanddelen.

Plakproeven wanneer dat passend is

Bij verdenking op contactallergie kan een plakproef worden ingezet. Mogelijke reeksen zijn bijvoorbeeld:

• Europese basisreeks of routinereeks;
• aanvullende routinereeks;
• parfumreeks;
• zonnebrand- of zonnefilterreeks indien beschikbaar en passend;
• conserveermiddelen;
• medicinale zalven of crèmes indien relevant;
• eigen producten indien veilig en passend.

Een positieve test is pas belangrijk als de stof past bij uw klachten, producten en blootstelling. Niet elke positieve plakproef verklaart automatisch de huiduitslag door zon.

Advies na het onderzoek

Bij een relevante allergie krijgt u uitleg over vermijden, productkeuze en mogelijke alternatieven.

Indien passend kan een huidtherapeut meedenken over huidbarrière, productkeuze en zonbescherming. Bij een relevante allergie kan een allergiepaspoort worden meegegeven.

De verwijzer ontvangt altijd een terugkoppeling.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Neem contact op met je huisarts als je veel jeuk hebt, de plekjes na een week niet duidelijk minder worden, de uitslag erger wordt of er anders uitziet dan je gewend bent.

Doe dit ook bij pijn, koorts, een ziek gevoel, veel blaren, duidelijke zwelling of klachten die steeds terugkomen zonder duidelijke oorzaak.

Bij ernstige verbranding, blaren, ziek zijn of koorts is medische beoordeling nodig.

Bel de huisarts als de klachten na stoppen met aftersun en voorzichtig reinigen niet verminderen, of als de huidreactie zich uitbreidt.

Stop nooit zomaar met voorgeschreven medicatie. Bespreek klachten of twijfel altijd met uw huisarts, specialist of apotheker.

Veelgestelde vragen over uitslag door aftersun

Kan aftersun een allergische reactie geven?

Ja, aftersun kan een contactallergie of irritatiereactie veroorzaken. Vooral parfumstoffen, conserveermiddelen, botanische extracten en etherische oliën kunnen een rol spelen.

Kan aftersun samen met zonlicht een reactie veroorzaken?

Ja. Bij een fotoallergische of fototoxische reactie spelen zonlicht en een stof samen een rol. De klachten kunnen enkele uren later of pas 1 tot 3 dagen na blootstelling ontstaan.

Hoe weet ik of ik allergisch ben voor aftersun?

De uitslag zit vaak op de plekken waar aftersun is aangebracht. Bij terugkerende klachten kan een arts beoordelen of een plakproef of ander onderzoek zinvol is.

Kan ik aftersun blijven gebruiken als mijn huid jeukt?

Stop met het product zolang niet duidelijk is waardoor de huid reageert. Was de huid voorzichtig met lauw water en gebruik tijdelijk zo weinig mogelijk verzorgingsproducten.

Helpt een parfumvrije aftersun?

Een parfumvrije aftersun kan de kans op irritatie of contactallergie verkleinen, maar geeft geen garantie dat je niet reageert. Ook andere ingrediënten kunnen een reactie veroorzaken.

Kan ik aftersun gebruiken op een verbrande huid?

Een aftersun kan verkoeling en hydratatie geven, maar kan de huid niet herstellen na een flinke zonnebrand, zeker wanneer deze gepaard gaat met blaasjesvorming en wondjes.

Kan uitslag door aftersun littekens geven?

Zonneallergie laat meestal geen littekens achter. Wel kunnen er tijdelijk verkleuringen ontstaan, vooral als je veel hebt gekrabd of als er sprake was van blaasjes of een heftige huidreactie.

Kan zonneallergie elk jaar terugkomen?

Ja, zonneallergie kan elk jaar terugkomen. Veel mensen merken dat zonneallergie ieder voorjaar, aan het begin van de zomer of tijdens een zonvakantie opnieuw kan ontstaan.

Kan zonneallergie achter glas ontstaan?

Ja, zonneallergie kan soms ook achter glas ontstaan. Vooral UVA-straling kan door glas heen dringen.

Wanneer verdwijnen de klachten?

In het algemeen verdwijnen de symptomen van een zonneallergie vanzelf na enkele dagen, zolang UV-blootstelling wordt vermeden. Een reactie op aftersun kan verminderen nadat je met het product bent gestopt, maar een contactallergische huidreactie kan langer aanhouden.

tags: #uitslag #door #aftersun