Bij demodex is een gewone hondenshampoo meestal niet voldoende om de mijten te bestrijden. Een speciale shampoo kan wel helpen om de huid te reinigen, bacteriële infecties te ondersteunen en schilfers, talg en korsten te verwijderen, maar de behandeling van demodicose moet door een dierenarts worden vastgesteld en opgevolgd.
De keuze voor een shampoo hangt af van de ernst van de huidproblemen, de aanwezigheid van bacteriën of gisten en de algemene gezondheid van de hond. Bij een milde, lokale vorm kan ondersteunende vachtverzorging voldoende zijn, terwijl gegeneraliseerde demodicose doorgaans een gerichte antiparasitaire behandeling, regelmatige huidafkrabsels en soms aanvullende antibacteriële shampoo vereist.
Wat is demodex bij honden?
Demodex is een mijt die bij honden voor kan komen op de huid. In tegenstelling tot de meeste andere mijten is demodex onderdeel van de normale huidbewoners van de hondenhuid. Demodex mijten kunnen ook bij gezonde honden in kleine hoeveelheden voorkomen.
De mijten bevinden zich voornamelijk in de haarzakjes en talgklieren van de hond. Bijna alle honden hebben deze mijt. Pups krijgen de mijt na de geboorte via de moeder tijdens het zogen.
Bij een gezonde hond wordt door het immuunsysteem voorkomen dat er te veel demodex mijten ontstaan. Op het moment dat de afweer is verminderd kunnen de demodex mijten gaan vermeerderen. Overpopulatie met de demodex mijt leidt tot klachten. Dan spreken we van demodicose.
Demodicose, ook wel jonge honden schurft of puppyschurft genoemd, wordt veroorzaakt door een overgroei van Demodex mijten. De mijten hoeven helemaal niet voor klachten te zorgen, maar bij honden met weinig weerstand kunnen de mijten snel in aantal toenemen en in grote aantallen worden ze wél schadelijk voor uw hond.
Welke honden lopen meer risico?
Pups en jonge honden zijn vooral in het eerste levensjaar vatbaar voor demodex. Puppy’s zijn gevoeliger voor het ontwikkelen van demodicose dan volwassen honden, omdat hun weerstand nog niet optimaal is.
Demodex komt het meest voor bij honden tussen de 3 en 18 maanden jong, (zeer) oude dieren, soms bij drachtige dieren of niet-gesteriliseerde dieren als gevolg van hormonale veranderingen en bij dieren met ziekten die het immuunsysteem verzwakken.
Bij oudere honden kan de algemene afweer verminderd zijn als gevolg van een ziekte of door gebruik van bepaalde medicijnen. Ook het gebruik van prednison(-achtige) medicatie kan het risico op een Demodex infectie vergroten.
Er is een genetische aanleg voor het ontstaan van demodicose. Daarom is het onverstandig om te fokken met honden die een demodex infectie hebben doorgemaakt.
Rassen met een verhoogd risico
- West Highland White Terrier
- Engelse Bulldog
- Mopshond
- Dobermann
- Schotse Terrier
- Bull Terrier
- Sharpei
- Boxer
- Bordeaux Dog
Symptomen van demodex
De klachten bij demodicose kunnen erg variëren. De mijten op zich veroorzaken vooral haaruitval, dit is te zien als ronde kale plekken. Door de overgroei van de mijten raken de haarzakjes beschadigd waardoor een bacteriële infectie van de haarzakjes kan ontstaan.
Demodicose zorgt voor huidklachten zoals:
- kaalheid;
- huidschilfers;
- rode huid;
- verdikking van de huid;
- soms milde jeuk;
- korstvorming;
- een doffe vacht.
Als er een bacteriële ontsteking van de huid bijkomt, krijgt uw hond vaak ook puistjes, wondjes en korsten, een vieze geur en erge jeuk. Als de demodex infectie chronisch wordt gaat de huid verdikken en donker verkleuren.
In eerste instantie geeft een demodex infectie geen jeuk bij je hond. Als de huid echter erg is aangedaan en er zijn infecties aanwezig, dan kan je hond wel jeukklachten krijgen. Bij de pootvorm zien we pijnlijke ontsteking van de poten.
Lokale en gegeneraliseerde demodicose
Lokale demodicose
Lokale demodicose wordt het meeste gezien bij puppy’s en honden die jonger zijn dan 1 jaar. Zij krijgen kale plekken en de huid is rood en geïrriteerd.
De plekken vormen zich over het algemeen alleen op de voorpoten, de bek en om de ogen heen. Vaak geneest de ziekte vanzelf in zes tot acht weken.
De gelokaliseerde vorm van demodex ontstaat meestal bij puppy’s en honden jonger dan één jaar. Deze vorm van demodex is meestal mild en veroorzaakt beperkte jeuk, lege plekjes en soms wat schilfering.
Lokale demodicose geneest gelukkig vaak vanzelf binnen zes tot acht weken. Helaas kunnen er na enkele maanden wel weer nieuwe plekjes terugkomen, die daarna weer wegtrekken.
Gegeneraliseerde demodicose
Gegeneraliseerde demodicose kan zowel bij pups als bij volwassen honden voorkomen. De hond heeft dan last van verschillende kleine kale plekken. De demodex begint op een enkele plek, zoals de kop of de romp.
Er kunnen ook grotere delen van de huid worden aangetast. De ziekte wordt niet uit zichzelf beter, en je ziet meestal dat de kale plekken erger worden.
Bij gegeneraliseerde demodex kan je hond echt ziek worden en koorts krijgen. Als de aandoening niet behandeld wordt kan het uiteindelijk levensbedreigend zijn.
Gegeneraliseerde demodicose komt meestal op een leeftijd van twee tot 18 maanden bij pups voor. Volwassen honden zijn over het algemeen ouder dan vier jaar als ze gegeneraliseerde demodicose krijgen.
Er ontstaan veel kleine plekjes die zich uitbreiden. Ze beginnen op de kop, poten of de romp. Soms wordt een groter deel van de huid aangetast, zoals bijvoorbeeld de hele kop of zelfs het hele lichaam.
Is demodex besmettelijk?
Demodicose bij de hond is niet besmettelijk voor mens of dier. Gelukkig is demodex niet besmettelijk. Een Demodex-mijt kan niet overleven op een mens, kat of knaagdier.
Ook een besmetting van hond naar hond met Demodex komt niet voor, uitgezonderd bij pups. De Demodex-mijt die bij honden voorkomt is niet besmettelijk voor mensen.
Hoe wordt demodex vastgesteld?
Alleen je dierenarts kan de diagnose demodex bij je hond vaststellen. De diagnose van Demodex wordt gesteld doordat de dierenarts afkrabsels maakt van de huid.
Dit moeten diepe afkrabsels zijn, dus tot bloedens toe, omdat de mijt in de haarzakjes en talgklieren zit. Ook moeten meerdere afkrabsels worden gemaakt op meerdere plekken.
De afkrabsels worden onder de microscoop bekeken. Als hierbij demodexmijten, hun larven of eieren worden aangetroffen, heeft uw hond demodicose.
Demodicose kan worden vastgesteld door microscopisch onderzoek van enkele diepe huidafkrabsels. Dit onderzoek kan worden gedaan door uw dierenarts of dermatoloog.
Welke shampoo tegen demodex is geschikt?
Een shampoo tegen demodex is vooral een aanvullende behandeling. De shampoo kan de huid reinigen, overtollig talg en schilfers verwijderen, dode mijten wegspoelen en een bijkomende bacteriële of gistinfectie helpen beheersen.
Een andere effectieve aanpak is het gebruik van een speciale shampoo tegen mijten bij honden. Deze shampoos bevatten vaak een antibacteriële shampoo-formule met ingrediënten die zowel de huid reinigen als verzachten.
Ze helpen niet alleen bij het verwijderen van huidschilfers en vuil, maar verlichten ook de jeuk en ondersteunen het herstel van de huidbarrière. Bij honden met veel schurft, doffe vacht of huidschilfers is dit een waardevolle aanvulling op de spot-on therapie.
De shampoo spoelt dode mijten weg en zorgt voor een frisse, gezonde vacht. Let wel: het is belangrijk om de shampoo volgens aanwijzing te gebruiken en altijd goed uit te spoelen.
Wanneer is een shampoo onvoldoende?
Demodex leeft in de haarzakjes en kan daarom niet betrouwbaar worden bestreden door alleen de huid aan de oppervlakte te wassen. Bij gegeneraliseerde demodicose is een intensieve behandeling onder begeleiding van een dierenarts vrijwel altijd noodzakelijk.
Er zijn verschillende mogelijkheden om de Demodex te doden en de ontstekingen te behandelen. De behandeling kan zijn met een spot on product zoals Advocate of met Bravecto.
De belangrijkste geregistreerde therapie voor het gebruik tegen Demodex bij de hond is een wassing met een oplossing van de anti-parasitaire stof amitraz. Omdat deze shampoo gevaarlijke stoffen bevat, wordt deze tegenwoordig nog maar weinig gebruikt.
Bijwerkingen kunnen voorkomen: traagheid, remmen en een rode huid kunnen optreden als bijwerkingen. Overleg daarom altijd met uw dierenarts.
Een medicinale shampoo moet nooit zonder professionele aanbeveling worden gebruikt, omdat elke huidconditie een op maat gemaakte verzorging vereist.
Medicinale shampoos bij demodex en huidinfecties
Voor de behandeling van huidklachten zijn verschillende shampoos beschikbaar. We zien bij honden en katten huidproblemen door allergie, een te droge huid, maar ook door infecties van de huid met schimmels en bacteriën.
De behandeling kan worden ondersteund met veterinaire shampoos, of simpeler gezegd: met een hondenshampoo tegen jeuk en allergieën. Deze behandelen de infectie, verminderen de jeuk of verbeteren de vetlaag van de huid.
Chloorhexidine
Chloorhexidine is een antimicrobieel actief ingrediënt met een breed werkingsspectrum tegen bacteriën en gisten. Het wordt vaak gebruikt bij bacteriële infecties of secundaire pyodermie.
Chloorhexidine is een krachtig antisepticum met klinisch bewezen effectiviteit tegen verschillende veelvoorkomende huidbacteriën en gisten.
Antischimmelmiddelen
Antimycotica zoals Climbazol, Miconazol of Ketoconazol helpen bij het bestrijden van schimmelinfecties en brengen het huidmilieu weer in balans.
Dermasezia is een shampoo voor de behandeling en het onder controle houden van seborroeïsche dermatitis die veroorzaakt worden door huidgisten, waaronder Malassezia pachydermatis, ringworm ten gevolge van Microsporum canis en bacteriën, waaronder Staphylococcus intermedius.
Neemolie en margosa-extract
Margosa-extract, ook wel neemolie genoemd, is een plantaardig actief ingrediënt met natuurlijke afweereigenschappen tegen parasieten. Het wordt vaak gebruikt bij milde besmettingen of als ondersteunende verzorging.
Natuurlijke middelen doden de mijten niet, maar de huid van de hond kun je wel minder aantrekkelijk maken voor mijten.
Benzoylperoxide
Paxcutol shampoo heeft als werkzaam bestanddeel benzoylperoxide en kan ingezet worden bij een diepe pyodermie. Paxcutol is een ontvettende en desinfecterende shampoo die tot diep in de haarfollikels reinigt.
Een te vette huid biedt slechte weerstand tegen ernstige bacteriële infecties. Daarnaast helpt het vaak als voorbehandeling bij puppyschurft, oftewel Demodex.
Ethyllactaat
Etiderm shampoo is geschikt voor oppervlakkige pyodermie, zoals bij pyotraumatische dermatitis, huidplooidermatitis, impetigo, folliculitis, chronische papulopustuleuze pyodermie én als lokale behandeling van seborroe.
Etiderm bevat ethyllactaat en wordt in de huid omgezet tot melkzuur en ethanol. De zuurgraad wordt hierdoor verlaagd en, in combinatie met ethanol, wordt dit effect versneld.
Welke shampoo bij een bacteriële huidinfectie?
Een ontsteking van de huid of pyodermie, wordt veroorzaakt door bacteriën of parasieten. Dit ontstaat als het evenwicht van de huid wordt verstoord.
Er zijn drie vormen van pyodermie:
- Oppervlakkig, tussen de huidplooien;
- Diep, in de opperhuid of huidzakjes;
- Zeer diep, in de haarzakjes of het onderhuidse weefsel.
Als uw hond ook een bacteriële huidontsteking heeft, moet deze apart behandeld worden. De dierenarts zal met u bespreken of een antibioticakuur of antibacteriële shampoo nodig is voor uw hond.
Pyoderm Shampoo is een huisdiershampoo die helpt bij het herstellen van een gezonde huidflora bij honden en katten. Deze shampoo kan worden gebruikt om een reeks huidinfecties bij honden en katten te helpen controleren, waaronder pyodermie, Malassezia dermatitis en oppervlakkige bacteriële overgroei.
De shampoo bevat chloorhexidine, een krachtig antisepticum met klinisch bewezen effectiviteit tegen verschillende veelvoorkomende huidbacteriën en gisten. Glycotechnologie helpt om irritatie te verzachten, jeuk te beheersen en te voorkomen dat microben zich aan de huid binden.
Chitosanide, een natuurlijk biopolymeer, bedekt de huid en het haar met een beschermende film en houdt hydratatie vast.
Belangrijke eigenschappen van een hondenshampoo
De hondenhuid verschilt op verschillende belangrijke punten van de menselijke huid - zowel structureel als functioneel. De pH-waarde ligt in het neutrale tot licht alkalische bereik, meestal tussen 6,2 en 7,5.
Ter vergelijking: de menselijke huid heeft een pH-waarde van ongeveer 5,5 en is dus aanzienlijk zuurder. Wanneer een shampoo wordt gebruikt die voor mensen is ontwikkeld, kan dit pH-verschil de gevoelige beschermlaag van de hondenhuid uit balans brengen.
Een shampoo voor mensen is ongeschikt en kan de huidbarrière van de hond beschadigen. Eenmalig gebruik kan al voldoende zijn om de huidflora te verstoren of irritaties te veroorzaken, vooral bij honden met een gevoelige huid of bestaande huidproblemen.
Gebruik daarom een pH-neutrale, speciaal voor honden ontwikkelde shampoo die de gevoelige huid niet irriteert.
Geschikte ingrediënten
Een hoogwaardige hondenshampoo zou niet alleen moeten reinigen, maar ook de huidbarrière versterken, de natuurlijke pH-waarde behouden en de huid en vacht soepel en gezond verzorgen.
- Milde reinigende stoffen op kokos- of suikerbasis, bijvoorbeeld Coco-Glucoside, reinigen grondig maar huidvriendelijk.
- Verzorgende plantaardige oliën zoals kokosolie, olijfolie of neemolie helpen de huid soepel te houden.
- Glycerine of panthenol helpen voorkomen dat de huid na het wassen uitdroogt.
- Aloë vera of haverextract kunnen de gevoelige of jeukgevoelige huid kalmeren.
- Chitosanide vormt een beschermende huidfilm en houdt vocht vast.
Ingrediënten die irritatie kunnen geven
Niet alle ingrediënten die in menselijke cosmetica zijn toegestaan of populair zijn, zijn ook geschikt voor honden. Sommige kunnen zelfs irriterend of allergie-opwekkend zijn.
- Parfumstoffen, met name synthetische geurmengsels;
- sulfaten zoals Sodium Lauryl Sulfate of Sodium Laureth Sulfate;
- kunstmatige kleurstoffen en conserveermiddelen;
- alcoholhoudende ingrediënten.
Sulfaten zijn sterke reinigingsmiddelen die goed schuimen, maar de huid sterk kunnen ontvetten en irriteren. Alcoholhoudende ingrediënten kunnen de huid verder uitdrogen, wat vooral contraproductief is bij een al beschadigde of jeukende huid.
Hoe gebruikt u hondenshampoo correct?
Om een hondenshampoo optimaal te laten werken, is het belangrijk deze correct toe te passen - niet zomaar “aanbrengen en uitspoelen”. De manier waarop u de shampoo gebruikt, bepaalt in belangrijke mate hoe goed de huid en vacht gereinigd en verzorgd worden.
Vacht volledig nat maken
Begin met het grondig en gelijkmatig natmaken van de vacht van uw hond met lauwwarm water. Alleen op een natte vacht kan de shampoo optimaal worden verdeeld en geactiveerd.
Shampoo in secties aanbrengen
Doe kleine hoeveelheden shampoo in uw hand en breng deze stap voor stap aan op verschillende lichaamsdelen - bijvoorbeeld eerst op de rug, dan op de buik, benen en staart.
Zo zorgt u ervoor dat elk gebied voldoende behandeld wordt.
Zacht inmasseren
Masseer de shampoo zachtjes in de huid met de vingertoppen of een zachte spons. Vermijd stevig wrijven of schrobben - de hondenhuid is dunner dan de menselijke huid en kan gemakkelijk geïrriteerd raken.
Let erop dat u gevoelige gebieden zoals ogen, neus, oren en het genitale gebied vermijdt.
Grondig uitspoelen
Een shampoo moet altijd zorgvuldig worden uitgespoeld. Resten van het product kunnen de huid irriteren en jeuk versterken.
Bij een medicinale shampoo moet u bovendien precies de gebruiksaanwijzing en de instructies van uw dierenarts volgen.
Hoe lang duurt de behandeling?
Welke behandeling er ook wordt gekozen, het is van groot belang dat deze lang genoeg wordt volgehouden. Te vroeg stoppen leidt vrijwel altijd tot terugkeer van de klachten.
Je moet je hond blijven behandelen tot er twee keer geen mijten zijn aangetoond in een afkrabsel met één maand tussentijd. Je bent vaak dus minimaal drie maanden aan het behandelen.
De eerste controle wordt vier tot zes weken na de start van de behandeling gedaan. Vervolgens wordt uw hond iedere twee tot vier weken gecontroleerd.
Als er twee keer achter elkaar geen mijten meer gevonden zijn, kan vier weken na het laatste afkrabsel gestopt worden met de behandeling. De behandeling duurt minstens 12 weken.
De klachten zijn meestal al eerder verdwenen. Volg daarom de instructies altijd nauwkeurig op.
Behandeling naast de shampoo
Er zijn verschillende mogelijkheden om demodicose te behandelen. Het is belangrijk dat, naast de bestrijding van de Demodex mijten, ook de bacteriële ontsteking wordt aangepakt.
Veel gebruikte en effectieve middelen zijn onder andere amitraz, ivermectine, antibiotica en speciale shampoos. De keuze van de behandeling hangt onder andere af van de ernst van de klachten, de leeftijd en het ras van de hond en de aanwezigheid van een onderliggende ziekte.
Gegeneraliseerde demodicose kan op verschillende manieren behandeld worden met een mijtendodend middel. Dit kan een tablet zijn, die u met voer of direct in de bek van uw hond kunt geven.
Uw hond kan ook druppels voor in de nek voorgeschreven krijgen, zodat u de demodex bij uw hond zelf kunt behandelen. In uitzonderlijke gevallen, als de voorgaande twee manieren niet werken, kan een speciale demodex shampoo voor honden geadviseerd worden.
Bij eventuele infecties kunnen speciale shampoos nodig zijn en soms zijn antibiotica geïndiceerd.
Onderliggende oorzaken aanpakken
Bij volwassen honden ontstaat gegeneraliseerde demodicose vaak doordat ze last hebben van een andere aandoening die de weerstand vermindert. Hierdoor hebben de mijten namelijk vrij spel.
Bij volwassen honden ontstaat een demodex infectie eigenlijk alleen door immuunsuppressie. Het is dus belangrijk om aandacht te besteden aan de oorzaak van deze verminderde afweer.
Als er nog niet bekend was dat uw hond al ziek was, dan zal de dierenarts onderzoeken wat er aan de hand is en de onderliggende aandoening behandelen.
Ook het gebruik van bepaalde medicatie kan zorgen voor een slechtere weerstand. Als uw hond medicatie krijgt die zorgt voor een verminderde afweer, kan het nodig zijn om hiermee te stoppen.
De huidbarrière kan worden verbeterd door lokaal te gebruiken producten en de lichamelijke conditie moet voldoende zijn door een goede voeding met de juiste aminozuren, hoeveelheden, vitaminen en mineralen en voldoende aanvullende supplementen.
Droogshampoo en verzorgingssprays
Droogshampoos voor honden zijn praktische verzorgingsproducten die zonder water kunnen worden gebruikt en specifiek bedoeld zijn om de vacht op te frissen.
Deze producten zijn vooral nuttig wanneer een volledig bad om praktische of gezondheidsredenen niet mogelijk is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij koud weer, bij oudere of zieke honden, bij angstige dieren die water vermijden of wanneer u reist.
Droogshampoos zijn eenvoudig in gebruik: ze worden op de droge vacht aangebracht, verdeeld en vervolgens uitgeborsteld. Zo kunnen onaangename geuren worden geneutraliseerd, overtollig talg worden opgenomen en de vacht zichtbaar worden opgefrist.
Droogshampoo vervangt echter niet de dieptereinigende werking van een natte shampoo. Het dringt niet door tot de huid en kan daarom verontreinigingen, dode huidcellen of medisch relevante resten niet volledig verwijderen.
Vooral bij huidproblemen, parasieten of sterk vervuilde vachten is een goed bad essentieel. Ook al is de toepassing snel, het mag het reguliere wassen niet permanent vervangen.
Wanneer moet u naar de dierenarts?
Heeft jouw hond huidklachten, zie je kale plekken in de vacht en heeft je dier jeuk? Laat het niet erger worden. Bij twijfel zou je altijd naar de dierenarts moeten gaan, zodat er zo snel mogelijk begonnen kan worden met een behandeling van de demodex mijt bij jouw hond.
Wanneer de besmetting ernstig is, zoals bij gegeneraliseerde demodicose of hardnekkige schurft, is het raadzaam om een dierenarts in te schakelen.
Ook bij plekken die niet genezen, open wondjes, blijvende kaalheid, koorts, sloomheid, hevige jeuk of een vieze geur is professionele beoordeling nodig.
De dierenarts kan een diagnose stellen en medicatie voorschrijven die systemisch werkt. Deze behandeling is vaak noodzakelijk wanneer andere methoden onvoldoende effect hebben gehad, of wanneer de hond ook te maken heeft met bijkomende infecties.
Vooruitzichten bij demodex
Bij jonge honden zijn de vooruitzichten meestal goed. Na een goede behandeling komen de klachten doorgaans niet meer terug.
In de meeste gevallen van demodicose is de prognose goed en is de infectie binnen drie maanden onder controle. De lokale vorm is meestal makkelijker te behandelen dan de gegeneraliseerde vorm, waarbij het hele lijf is betrokken.
Bij voorkeursrassen echter kan demodicose erg hardnekkig zijn. Ook kan het probleem bij deze rassen, na aanvankelijk succes, op latere leeftijd toch weer de kop op steken.
Bij oudere honden met demodicose is het belangrijk dat wordt geprobeerd de onderliggende ziekte op te sporen en te behandelen. De kans op genezing hangt hier mee samen.
Welke shampoo tegen demodex het beste is, hangt daarom af van de oorzaak en ernst van de huidproblemen. Een milde, pH-neutrale shampoo kan de huid ondersteunen, terwijl een medicinale shampoo alleen doelgericht en bij voorkeur op advies van de dierenarts moet worden gebruikt.