Wat is huid-op-huidcontact?

Huid-op-huidcontact betekent dat een baby met alleen een luier, en eventueel een mutsje, bloot op de blote borst van een ouder of verzorger ligt. De baby maakt zo kennis met de geur en aanraking van de ouder en gaat mee met het ritme van diens hartslag en ademhaling.

Bij vroeg huid-op-huidcontact ligt de baby kort na de geboorte naakt en warm toegedekt op de blote borst van de moeder en blijft daar ten minste één uur ongestoord liggen. Huid-op-huidcontact wordt ook buidelen of kangoeroeën genoemd en kan zowel met de moeder als met de partner of een andere vertrouwde verzorger plaatsvinden.

Hoe pas je huid-op-huidcontact toe?

Bij huid-op-huidcontact ligt de baby bloot op de blote borst van moeder of de partner. Hierbij ligt u in een achteroverliggende of half liggende houding waarbij uw baby schuin omhoog ligt. Het is belangrijk dat het hoofdje en lichaam van uw baby in één lijn ligt en het hoofdje naar links of rechts gedraaid is.

Deze houding zorgt voor een optimale ademhaling bij uw baby. Uw baby wordt aan de rugzijde toegedekt met doeken om het goed warm te houden. U kunt met uw handen met lichte druk uw baby ondersteunen. Dit geeft uw baby een veilig gevoel.

De verloskundige, kraamzorg of verpleegkundige kan u helpen bij het vinden van de juiste houding. Zorg dat u op een fijne plek zit of ligt en gebruik kussens en/of rolletjes als steun. Zorg dat alles wat u nodig heeft binnen handbereik ligt.

Buidelen kan zowel in een gemakkelijke stoel als in bed. Het is het prettigste voor u en uw baby als u gemakkelijk half achterover zit of ligt. Leg uw baby bloot, met een luier en eventueel een mutsje, op uw borst.

Het hoofdje ligt op harthoogte en de knietjes moeten zo opgetrokken zijn dat de knietjes hoger liggen dan de heupen. Er worden altijd warme doeken over de baby heen gelegd om de baby helemaal warm te houden. Indien nodig draagt de baby ook een muts.

Wanneer en hoe lang is huid-op-huidcontact nuttig?

Over vroeg huid-op-huidcontact wordt gesproken als de baby na de geboorte minimaal één uur bloot en warm toegedekt op de blote borst van de moeder ligt. Daarna, gedurende de eerste paar weken, is het belangrijk dat het huid-op-huidcontact gecontinueerd wordt.

Het liefst dagelijks, zo vaak en zo lang mogelijk. Het lijkt goed voor moeders en baby’s om in de eerste vijf weken na de geboorte elke dag een uur huid-op-huidcontact te hebben.

Je kind en jij hebben het meeste plezier en profijt van buidelen als je dat iedere dag 2 tot 3 uur kunt doen. Zeker in de eerste 3 levensmaanden is buidelen erg belangrijk.

Doe het op natuurlijke momenten van de dag, bijvoorbeeld na het badje, wegen of verschonen. Je kind is dan toch al bloot. Onderbreek nooit het slapen want slapen is belangrijk voor herstel, groei en ontwikkeling.

Omdat het dagelijkse uur huid-op-huidcontact niet voor iedereen haalbaar bleek, zou het goed zijn om te onderzoeken hoe we moeders hier beter in kunnen ondersteunen. Een dagelijks uur huid-op-huidcontact is soms lastig in te plannen in de dagelijkse routine voor ouders.

Wat gebeurt er tijdens huid-op-huidcontact?

Het kindje maakt kennis met jouw geur en aanraking en gaat mee met het ritme van je hartslag en ademhaling. Het buidelen is een speciaal moment om de band tussen ouder of verzorger en je kind op te bouwen.

De moeder en de baby wisselen sensorische informatie uit waardoor de baby gestimuleerd wordt in zijn natuurlijke babygedrag: de baby gaat op zoek naar de tepel. Bij ongestoord huid-op-huidcontact, tijdens minimaal één uur direct na de geboorte, is de kans groot dat de baby zelf op zoek gaat naar de tepel, zelf goed aan hapt en gaat zuigen.

Bij vroeg huid-op-huidcontact zal de baby, als hij niet wordt gestoord, uit zichzelf naar de borst ‘kruipen’ en aanhappen. Deze periode is een gevoelige periode voor het programmeren van toekomstig gedrag van moeder en kind.

Voordelen voor de baby

• Direct na de geboorte is het de beste plaats voor de baby om zich aan te passen aan het leven in de buitenwereld en om bij te komen van de geboorte.
• De baby blijft beter warm en houdt een goede en stabiele temperatuur.
• De baby heeft een normale en stabielere hartslag en ademhaling.
• De baby heeft een stabielere en betere bloedsuikerspiegel.
• Het heeft een pijnstillende werking op de baby.
• Het heeft een rustgevende werking op de baby waardoor deze minder stress ervaart.
• De baby huilt minder en slaapt mogelijk dieper en langer.
• De groei van de baby wordt bevorderd.
• Het contact ondersteunt de hechting tussen ouder en kind.

Het kan zijn dat de baby in het begin nog wat moeite heeft om zichzelf goed stabiel te houden. Huid-op-huidcontact ondersteunt een pasgeborene hierbij. De baby wordt rustiger door de hartslag en ademhaling van de ouder, waardoor pijn en stress verminderen.

Baby’s die veel huid-op-huidcontact hebben, ervaren minder stress, huilen minder en slapen dieper en langer. Dit heeft weer een gunstige uitwerking op de hersenontwikkeling.

Doordat de baby door de ouder wordt warm gehouden, hoeft hij de energie niet te gebruiken om zichzelf warm te houden. Die energie gebruikt de baby dan voor een gezonde groei.

Warmte, hartslag, ademhaling en bloedsuikerspiegel

De baby blijft beter warm en houdt een goede en stabiele temperatuur. De lichaamstemperatuur van ouder en kind passen zich aan elkaar aan, zowel bij kou als bij warmte.

Zuigelingen die bloot op de blote borst van de moeder liggen, blijven bovendien beter warm en hun bloedsuikerspiegel, hartslag en ademhaling zijn stabieler. Huid-op-huidcontact zorgt ervoor dat de ademhaling van de baby kalmeert en een rustgevende werking heeft.

Pijn en stress

Huid-op-huidcontact heeft een pijnstillende werking op de baby. Er kan gebruik van worden gemaakt als bij de baby een vervelende handeling moet gebeuren zoals bijvoorbeeld bloed prikken.

Buidelen is ook het beste dat je voor je baby kunt doen als er pijnlijke handelingen gedaan moeten worden. Denk aan bijvoorbeeld bloedprikken of de hielprik, vaccinaties en krampjes.

Het heeft een rustgevende werking op de baby waardoor deze minder stress ervaart. Hierdoor zal de baby minder huilen, ook op lange termijn, en dieper slapen wat de groei ten goede komt.

Hechting en oxytocine

Het bevordert de hechting doordat het hormoon oxytocine vrij komt bij zowel de ouder als de baby. Buidelen bevordert de hechting en helpt het vertrouwen en de verbondenheid tussen ouder en baby sneller te groeien.

Buidelen zorgt voor minder stress, verlaagt de verhoogde bloeddruk en geeft een sterk gevoel van vertrouwen. De band tussen ouder en kind groeit sneller.

Dit stimuleert het vrijkomen van het hormoon oxytocine, de uitdrijving van de placenta en het op gang komen van het borstvoedingsproces. Oxytocine heeft daarnaast een positief effect op het op gang komen van de borstvoeding.

Huid-op-huidcontact en borstvoeding

De kans op exclusieve borstvoeding en een langere duur van de borstvoedingsperiode neemt hierdoor toe. Het stimuleert de borstvoeding door de aanmaak van het hormoon oxytocine; dit hormoon zorgt er onder andere voor dat de spieren van de melkklieren samentrekken.

Het kort na de geboorte tot stand brengen van huid-op-huidcontact tussen moeder en kind bevordert een langere duur van de borstvoedingsperiode en de frequentie van voedingen per etmaal.

Uit onderzoek bleek dat vroeg huid-op-huidcontact een positief effect heeft op het geven van borstvoeding gedurende één tot vier maanden na de geboorte. In vergelijking met kinderen die van hun moeder werden gescheiden had de groep die minimaal één uur huid-op-huidcontact kreeg een drie maal zo grote kans om uitsluitend borstvoeding te krijgen.

Moeders die minstens vier van de vijf eerste weken elke dag een uur met de baby op hun huid lagen, bleken bovendien ruim een maand langer exclusieve borstvoeding te geven. Gemiddeld, dus inclusief borstvoeding die wel is aangevuld met andere voeding, was bij deze moeders de totale borstvoedingsduur tot ruim twee maanden langer dan gemiddeld in het eerste levensjaar.

Huid-op-huidcontact helpt ouders hun baby te leren kennen

De ouders leren de baby heel goed kennen. Zij leren herkennen wanneer de baby zich wel of niet prettig voelt, maar ook de hongersignalen zullen sneller gehoord en herkend worden.

Door het nauwe contact met je baby leer je sneller zijn maniertjes en signalen herkennen. Zo heb je bijvoorbeeld eerder door wanneer hij honger heeft.

Het is mogelijk dat een vertrouwd persoon van de ouder dit overneemt als het de ouder(s) om welke reden dan ook niet lukt. Ook grootouders of broertjes en zusjes kunnen buidelen met de baby.

Onderzoeksresultaten bij gezonde voldragen baby’s

Vergelijkbare positieve effecten zijn gevonden bij gezonde voldragen kinderen, kinderen die geboren worden na 37 tot 42 weken zwangerschap, wanneer huid-op-huidcontact direct na de geboorte wordt toegepast.

Moeders die dagelijks een uur huid-op-huidcontact hadden met hun voldragen baby gedurende de eerste vijf weken, hadden mogelijk minder last van angst en vermoeidheid. Hun baby’s huilden minder en sliepen mogelijk langer.

Kinderen met dagelijks huid-op-huidcontact hadden in de eerste twaalf weken na de geboorte minder lange periodes waarin zij huilden dan kinderen die dat niet hadden gehad. Ook sliep deze groep in de eerste vijf weken mogelijk iets meer.

De moeders die huid-op-huidcontact toepasten voelden zich mentaal beter. Huid-op-huidcontact kan mogelijk tot minder angstklachten en vermoeidheid leiden in de eerste twaalf weken na de geboorte.

Aan het onderzoek deden 116 koppels van moeder en kind mee. De kinderen uit dit onderzoek zijn inmiddels zes en zeven jaar oud en worden nog steeds gevolgd door de onderzoekers.

Huid-op-huidcontact en het darmmicrobioom

De baby wordt gekoloniseerd met dezelfde bacteriën als die van de moeder. Dit verhoogt de weerstand van de baby. De vroege kolonisatie van de darm door microben is een vitaal proces en niet alleen omdat het microbioom helpt bij het verteren van voedsel.

Het microbioom maakt ook de opname van voedingsstoffen mogelijk, draagt bij aan een goede werking van de darmen en speelt een belangrijke rol bij de afstemming van het immuunsysteem. In de afgelopen decennia is duidelijk geworden dat het microbioom zich ook bemoeit met de wederzijdse communicatie tussen de darmen en het brein.

Dagelijks een uur huid-op-huidcontact van moeder met de voldragen pasgeboren baby gedurende vijf weken verandert het darmmicrobioom van de baby. Baby’s in de huid-op-huidcontactgroep vertoonden minder volatiliteit, dus minder grote veranderingen in de samenstelling van hun microbioom.

Daarnaast bleek dat de uitgroei naar een volwassen microbioom bij hen iets langer duurde dan bij baby’s in de controlegroep. Hoe deze veranderingen moeten worden geïnterpreteerd, als gezond of niet, blijft vooralsnog onbeantwoord.

Onderzoek naar huid-op-huidcontact bij premature baby’s laat positieve effecten zien op de ontwikkeling van de hersenen, hart en bloedvaten en de lichamelijke ontwikkeling. In het nog sporadische onderzoek naar de effecten bij voldragen baby’s kunnen nog geen duidelijke conclusies worden getrokken.

Huid-op-huidcontact bij te vroeg geboren of zieke baby’s

Het kan zijn dat uw baby naar de couveuseafdeling moet omdat hij nog te klein is of nog niet in optimale conditie is. Voor deze baby heeft huid-op-huidcontact dezelfde voordelen als bij een baby die wel in optimale conditie is.

Het zorgt zelfs voor stabielere vitale functies dan wanneer de baby in een couveuse ligt. Bij te vroeg geboren baby’s wordt huid-op-huidcontact ook wel kangoeroeën of buidelen genoemd.

Het enige dat energie kost, is het verplaatsen van de baby uit de couveuse op de borst en het weer terugleggen. Vandaar dat geadviseerd wordt huid-op-huidcontact toe te passen wanneer u er zelf ook echt de tijd voor hebt en neemt.

Hier geldt: hoe langer hoe beter. Ook op de couveuseafdeling zullen de verpleegkundigen u ondersteunen bij huid-op-huidcontact.

Uit eerder onderzoek was al duidelijk dat huid-op-huidcontact tussen de ouder, moeder of andere ouder/verzorger, en een prematuur, te vroeg geboren kind positieve resultaten kan hebben. Zo kunnen baby’s hierdoor sneller groeien en zijn zij minder vaak ziek, waardoor ze minder lang in een couveuse hoeven te liggen.

Huid-op-huidcontact na een keizersnede

Wanneer uw baby geboren wordt via een keizersnede zijn dezelfde bovengenoemde voordelen van toepassing. Baby’s die worden geboren met een keizersnede komen ineens, soms onvoorbereid, ter wereld, waardoor ze vaak een wat moeizame start hebben.

Soms is het door omstandigheden, de situatie van moeder en/of baby, niet mogelijk om direct uitgebreid huid-op-huidcontact te hebben tussen moeder en baby. In dit geval is het ook mogelijk voor de baby om huid-op-huidcontact te hebben met de partner.

Gebleken is dat huid-op-huidcontact met de partner ook positieve effecten heeft op de situatie van de baby. De baby wordt sneller rustig en het kan ook stimulerend zijn voor het drinken aan de borst.

Juist wanneer moeder en baby na de geboorte gescheiden worden, bijvoorbeeld bij een keizersnede en wanneer de moeder door de narcose de bevalling niet bewust heeft meegemaakt, is buidelen extra belangrijk om de hechting te bevorderen.

Geplande keizersnede

Soms weet u van tevoren al dat uw baby door een keizersnede geboren zal worden. De keizersnede wordt dan gepland. De verpleegkundige die met u meegaat tijdens en na de keizersnede begeleidt en ondersteunt u bij het uitvoeren van huid-op-huidcontact.

Hierbij kan gebruikgemaakt worden van de HugMee. De HugMee is een speciaal ontwikkelde buideldoek met als doel om tijdens de geplande keizersnede het eerste huid-op-huidcontact tussen moeder en baby zo veilig en comfortabel mogelijk te maken.

De HugMee-buideldoek krijgt de aanstaande moeder vlak voor de keizersnede aan. De baby wordt na de geboorte in de HugMee gelegd. Zo ontstaat direct en op een veilige manier huid-op-huidcontact tussen moeder en baby.

Onverwachte keizersnede

Het is ook mogelijk dat er pas tijdens uw opname besloten wordt om een keizersnede uit te voeren. Omdat er dan sprake is van een plotselinge reden voor de keizersnede, zijn er minder mogelijkheden om uitgebreid huid-op-huidcontact toe te passen tussen moeder en baby.

Afhankelijk van de narcose of verdoving en als de situatie van moeder en baby dit toelaat, zal de verpleegkundige uw baby even bij u neerleggen. Als u bijgekomen bent en de situatie van u en uw baby stabiel is, komen uw partner en uw baby onder begeleiding van de verpleegkundige weer bij u.

Is huid-op-huidcontact op dat moment niet mogelijk? Dan kan in veel gevallen de partner het buidelen overnemen en kan de moeder het huid-op-huidcontact met de baby later inhalen.

Huid-op-huidcontact met de partner of een andere verzorger

Huid-op-huidcontact kan niet alleen met de moeder. Ook de partner kan buidelen met het kindje. Als partner heeft u de baby niet negen maanden in uw buik gedragen; nu de baby er is, kunt u op deze manier de band tussen u en uw baby versterken.

Niet alleen de moeder, maar ook de partner kan een hechte band vormen met de baby door veel huid-op-huidcontact te hebben direct na de geboorte. Dit compenseert een eventuele achterstand die vaders in de hechting met hun kind misschien oplopen tijdens de periode van borstvoeding.

Ook grootouders of broertjes en zusjes kunnen buidelen met de baby. Dit levert niet alleen verbondenheid op, maar ook een vertrouwd contact tussen de baby en andere belangrijke personen.

Huid-op-huidcontact is goed voor alle baby’s en ouders of verzorgers. Of ze nu thuis geboren zijn, op de kraamafdeling liggen of op de couveuse- of kinderafdeling omdat ze ziek of te vroeg geboren zijn.

Huid-op-huidcontact bij oudere baby’s en peuters

Huid-op-huidcontact is niet alleen bedoeld voor pasgeboren baby’s. Ook een peuter kan baat hebben bij buidelen.

Amerikaans onderzoek heeft aangetoond dat huid-op-huidcontact met baby’s én peuters voor een lagere behoefte aan pijnstillers na een operatie kan zorgen. Als een kindje onrustig is of pijn heeft, kan buidelen helpen, ook als het kindje al wat ouder is.

Na de kraamperiode kan het nog steeds heerlijk zijn om de huid van het kind tegen de huid van de ouder te voelen. Ook wanneer de ouder de handen vrij wil hebben voor iets anders, is dit mogelijk.

Kan huid-op-huidcontact in een draagzak?

Huid-op-huidcontact hoeft niet alleen in bed plaats te vinden. Na de kraamperiode is het mogelijk om bijvoorbeeld een draagzak of een draagshirt te gebruiken.

Wanneer huid-op-huidcontact in een draagzak of draagshirt wordt toegepast, blijven de veiligheid van de luchtweg en de mogelijkheid om de baby voortdurend te observeren belangrijk.

Veilig huid-op-huidcontact

Naast het positieve effect van huid-op-huidcontact is het belangrijk om u bewust te zijn van de veiligheid tijdens huid-op-huidcontact. De baby ligt tijdens huid-op-huidcontact in buikligging. Dit is geen veilige houding zonder toezicht.

Alerte supervisie door ouders of een zorgverlener is daarom nodig. Zorg ervoor dat het hoofdje van uw baby goed opzij ligt en dat de neus en mond altijd vrij zijn.

De baby mag niet te warm worden toegedekt en zorg ervoor dat de neus en de mond van de baby altijd zichtbaar zijn bij huid-op-huidcontact en borstvoeding. Het hoofdje en lichaam van de baby liggen in één lijn.

Als u erg vermoeid bent of slaperig van medicatie, is het belangrijk dat huid-op-huidcontact plaatsvindt in het bijzijn van de partner of een verpleegkundige om het welzijn van uw baby te observeren.

Merk u dat u slaperig wordt? Leg uw baby in de wieg of geef hem aan uw partner als deze wel goed wakker is. Onderbreek het huid-op-huidcontact wanneer u de baby niet meer veilig kunt blijven observeren.

Activiteiten zoals het gebruik van een mobiele telefoon worden tijdens het huid-op-huidcontact ontraden omdat hierdoor de aandacht voor de baby verminderd is. Zorg ervoor dat u tijdens huid-op-huidcontact niet afgeleid wordt door bijvoorbeeld uw telefoon of kraambezoek.

Het nuttigen van warme dranken wordt afgeraden in verband met verbrandingsgevaar bij knoeien of omstoten.

Let op signalen van ademhalingsproblemen

Huid-op-huidcontact wordt aangeraden door artsen en verloskundigen vanwege alle voordelen die het met zich meebrengt. Toch bestaat er een risico wanneer de ademweg van de baby belemmerd wordt: Sudden Unexpected Postnatal Collapse, of SUPC.

Er kan sprake zijn van SUPC wanneer uw baby bleek of blauw verkleurt, slap is, niet meer reageert op uw aanrakingen en niet meer ademt. Zorg er daarom voor dat de neus en mond van de baby altijd vrij en zichtbaar zijn.

Laat u goed informeren door de verpleegkundigen en kraamzorg. De verpleegkundige, verloskundige of arts kan helpen bij het veilig uitvoeren van huid-op-huidcontact.

Veelvoorkomende misverstanden over buidelen

Huid-op-huidcontact is alleen voor pasgeboren baby’s

Buidelen brengt veel voordelen voor een pasgeboren baby met zich mee: het zorgt voor rust, reguleert de lichaamstemperatuur, beschermt tegen infecties en heeft een positief effect op de groei en ontwikkeling.

Maar ook een peuter kan baat hebben bij buidelen. Huid-op-huidcontact kan helpen wanneer een kindje onrustig is of pijn heeft.

Alleen de baby heeft er baat bij

Ook voor ouders levert huid-op-huidcontact voordelen op. Het stimuleert succesvolle borstvoeding, verlaagt stress en kan helpen om de band tussen ouder en kind sneller op te bouwen.

De aanmaak van het stresshormoon cortisol daalt tijdens huid-op-huidcontact. Dit zorgt voor meer rust en zelfvertrouwen, zowel bij de ouder als de partner.

Huid-op-huidcontact kan mogelijk helpen een postnatale depressie te voorkomen. Uit onderzoek bleek ook dat moeders die huid-op-huidcontact toepasten mogelijk minder angstklachten en vermoeidheid hadden.

Huid-op-huidcontact kan alleen met de moeder

Ook de partner kan buidelen met het kindje. Daarnaast kunnen grootouders of broertjes en zusjes buidelen met de baby.

Buidelen doe je alleen in bed

Buidelen kan zowel in bed als in een gemakkelijke stoel. Na de kraamperiode kan een draagzak of draagshirt worden gebruikt, zolang de baby veilig ligt en voortdurend kan worden geobserveerd.

Buidelen is zonder risico’s

Huid-op-huidcontact heeft veel voordelen, maar de baby moet tijdens het buidelen voortdurend veilig worden geobserveerd. Let vooral op de houding van het hoofdje, de zichtbaarheid van neus en mond, de temperatuur en de alertheid van de ouder.

Na een keizersnede is huid-op-huidcontact niet mogelijk

Juist na een keizersnede kan huid-op-huidcontact waardevol zijn. Vaak is buidelen gewoon mogelijk, zelfs tijdens de afronding van de operatie.

Is dit niet mogelijk, dan kan in veel gevallen de partner het buidelen overnemen. De moeder kan het huid-op-huidcontact met haar baby later inhalen.

Praktische aandachtspunten

• Plan huid-op-huidcontact op een moment waarop u voldoende tijd en rust heeft.
• Ga half achterover zitten of liggen en gebruik voldoende steun.
• Leg de baby met alleen een luier en eventueel een mutsje op de blote borst.
• Bedek de rug van de baby met warme doeken.
• Houd het hoofdje op harthoogte en iets naar links of rechts gedraaid.
• Controleer steeds of de neus en mond vrij en zichtbaar zijn.
• Blijf wakker en houd uw aandacht bij de baby.
• Gebruik tijdens het contact geen mobiele telefoon en drink geen warme drank.
• Vraag ondersteuning van een verpleegkundige, verloskundige of kraamverzorgende wanneer u onzeker bent over de houding.
• Laat de partner of een verpleegkundige toezicht houden wanneer u vermoeid of slaperig bent.

De verpleegkundige helpt u bij het vinden van de juiste houding. In sommige ziekenhuizen worden grote hydrofieldoeken gebruikt om het buidelen zo aangenaam mogelijk te maken.

Als u na het lezen van deze informatie nog vragen heeft, kunt u terecht bij de verpleegkundige. Voorkeuren of wensen kunt u altijd uitspreken. De verpleegkundigen, verloskundige en artsen zullen u hierbij ondersteunen.

tags: #wat #is #huid #op #huidcontact