Een puistje verdwijnt helaas niet gegarandeerd binnen een uur of een halfuur. De snelste veilige aanpak is meestal: raak de plek zo weinig mogelijk aan, reinig je huid mild, gebruik plaatselijk salicylzuur of benzoylperoxide en verminder zwelling tijdelijk met kou.
Knijp puistjes liever niet uit. Door te knijpen kun je de huid beschadigen, bacteriën verspreiden en het risico op littekens en donkere vlekjes vergroten. Heb je snel terugkerende, pijnlijke of uitgebreide ontstekingen, bespreek dan met je huisarts of dermatoloog welke behandeling bij jouw huid past.
Wat zijn puistjes en hoe ontstaan ze?
Een puistje is een kleine ontsteking van je huid die veroorzaakt wordt door een ontsteking in je talgklier. Het heeft vaak een rode kleur en na verloop van tijd kan er een wit puntje ontstaan waar pus uit kan komen. Puistjes vallen onder een vorm van acne, maar zijn niet een-op-een hetzelfde.
Puistjes ontstaan wanneer poriën verstopt raken door overtollig talg, dode huidcellen en bacteriën. Je huid bevat duizenden haarzakjes met talgklieren die een natuurlijke olie (talg) produceren. Deze talg houdt de huid soepel, maar bij overmatige talgproductie kan het teveel zich ophopen in de porie.
Als die verstopt raakt, kan er een ontsteking ontstaan. Dit proces wordt meestal veroorzaakt door hormonale veranderingen, stress of verkeerde huidverzorging. De bacterie Cutibacterium acnes speelt hierbij een belangrijke rol.
Deze bacterie vermenigvuldigt zich in de verstopte porie, waardoor roodheid, zwelling en uiteindelijk een puistje ontstaan. Soms zie je alleen een zwarte puntje of mee-eter (open comedo), maar als de porie gesloten blijft, ontstaat een wit bultje of zelfs een ontstoken puist.
Waar kunnen puistjes voorkomen?
Puistjes kunnen overal op je lichaam voorkomen, maar je vindt ze het meest op je gezicht in de T-zone, je rug, je borst en je bovenarmen. De T-zone bestaat uit je voorhoofd, neus en kin en is vaak wat vetter dan de rest van je gezicht.
Bijna iedereen krijgt in de puberteit puistjes. We noemen dit acne. Ook op volwassen leeftijd kun je acne krijgen. Acne geneest meestal vanzelf als je rond de 25 jaar bent.
In de puberteit zorgen hormonen voor veranderingen in je huid: de kliertjes in je huid maken meer talg. Dit is een vettige stof. De kliertjes kunnen verstopt raken met talg, huidschilfers en bacteriën.
De ene persoon heeft meer last van acne dan de ander. Acne is deels erfelijk. In sommige families komt acne vaker voor. Ook bepaalde medicijnen kunnen acne erger maken, bijvoorbeeld sommige medicijnen tegen ontsteking (corticosteroïden) en sommige medicijnen tegen epilepsie.

De snelste aanpak bij een zichtbaar puistje
1. Verminder roodheid en zwelling met kou
Kou kan de zwelling en roodheid van een puistje tijdelijk verminderen. Wikkel een ijsblokje in een dun doekje en hou dit enkele minuten tegen het puistje. Herhaal dit een paar keer per dag voor het beste resultaat.
Je kunt ook met het ijsblokje 2/3 minuten met ronddraaiende bewegingen over de ontsteking gaan. Herhaal dit 2/3 per dag. Doe dit in de beginfase van je ontsteking en je zult zien dat de ontsteking snel geremd wordt.
Gebruik nooit een ijsblokje rechtstreeks op de huid. Door het ijs in een dun doekje te wikkelen, verklein je de kans op irritatie en beschadiging.
2. Reinig je huid mild
Begin en eindig je dag met het reinigen van je gezicht om vuil, olie en andere onzuiverheden te verwijderen. Gebruik een milde gezichtsreiniger die make-up goed verwijdert en poriën schoon houdt zonder de huid te strippen.
Was je gezicht elke dag met lauw water. Je kunt hierbij zeepvrije zeep gebruiken. Droog je huid daarna voorzichtig af. Wrijven, scrubben en veel wassen irriteert de huid en helpt niet.
Twee keer per dag reinigen is genoeg. Te vaak wassen droogt de huid uit en stimuleert juist overtollig talg. Gebruik geen agressieve producten wanneer je huid al gevoelig, rood of schilferig is.
3. Kies een gerichte behandeling
Een spot treatment met benzoylperoxide of salicylzuur werkt vaak het snelst. Benzoylperoxide doodt bacteriën die ontstekingen veroorzaken en voorkomt dat nieuwe puistjes ontstaan. Salicylzuur verwijdert dode huidcellen en houdt de poriën schoon.
Salicylzuur helpt bij het exfoliëren van de huid en het ontstoppen van poriën. Salicylzuur is in olie oplosbaar en kan daardoor goed de porie in komen en overtollig talg oplossen.
Daarnaast heeft salicylzuur een exfoliërende werking. Dat betekent dat het de huid verdunt door de dode huidcellen af te stoten. Hierdoor kan het talg de huid beter uit.
Breng een klein beetje van een geschikt product direct op het puistje aan. Gebruik een gel of crème die goed werkt zonder de huid uit te drogen en volg de aanwijzingen op de verpakking.
4. Gebruik benzoylperoxide bij mee-eters en lichte acne
Heb je puistjes met een zwart puntje erin (mee-eters) en weinig puistjes met witte of gele bultjes? Dan kun je je huid zelf behandelen met benzoylperoxide gel.
Benzoylperoxide op de huid remt ontstekingen en doodt bacteriën. De gel kun je zonder recept bij de drogist of apotheek kopen. Benzoylperoxide werkt in op de bovenste huidlaag, weekt dit laagje van de huid los en vermindert de overmatige groei hiervan.
Was je huid eerst met lauw water en smeer de gel daarna dun op de huid met acne. Was de gel ’s ochtends weer van je huid af. Gebruik de gel minimaal 6 weken.
| Situatie | Gebruik |
|---|---|
| Lichte huid | Gebruik de gel iedere avond. |
| Gevoelige, getinte of donkere huid | Gebruik de gel in het begin om de dag: 1 dag wel, 1 dag niet, en zo verder. |
| Duur van de behandeling | Gebruik de gel minimaal 6 weken. |
| Eerste zichtbare resultaat | Pas na 4 tot 6 weken begin je te zien dat het helpt. |
Pas na 4 tot 6 weken kun je goed zien of het bij jou helpt. Stop er dus niet te snel mee. De behandeling zorgt ervoor dat er geen nieuwe puistjes komen. De puistjes die je al hebt moeten vanzelf overgaan.
In het begin kan je huid droger, branderig en schilferig worden. Je kunt je huid dan insmeren met een verzachtende en beschermende crème of zalf, zoals cetomacrogol-zalf of lanette-crème.
Zorg dat de gel niet op je haar, kleding, bril of sieraden komt. De kleur van je haar, kleding, bril of sieraad kan hierdoor lichter worden. Ga niet in de zon vlak voor of na het smeren van de gel en ga niet onder de zonnebank.
Je verbrandt namelijk sneller als je benzoylperoxide gebruikt. Ga je toch in de zon? Smeer dan altijd zonnebrandcrème met factor 15 of hoger.
5. Gebruik tea tree olie alleen verdund
Tea tree olie is een natuurlijk ingrediënt dat bekendstaat om zijn antibacteriële werking. Het doodt bacteriën en vermindert ontstekingen.
Breng een verdunde versie aan met een wattenstaafje, maar vermijd pure olie, want die kan de huid irriteren. Doe dit na het reinigen en gebruik niet meerdere sterk irriterende behandelingen tegelijk op dezelfde plek.
Teatree heeft namelijk een reinigende en drogende werking en is dermatologisch getest tegen puistjes, acne en mee-eters. Aloë vera is goed voor de huid omdat deze tegen roodheid en littekens werkt, een reinigende werking heeft en ook heel goed samen gaat met teatree.
6. Gebruik eventueel een hydrocolloïde pleister
Spotbehandelingen en puistjespleisters kunnen bij een acne-noodgeval helpen. Blaarverbanden of hydrocolloïde pleisters werken door de inhoud van een puistje naar buiten te trekken, terwijl plaatselijke middelen het puistje vooral uitdrogen.
Breng een pleister aan op een schone, droge huid en laat deze zitten volgens de aanwijzingen. Vermijd overmatig gebruik, vooral bij pleisters die zuren of benzoylperoxide bevatten, omdat ze extra irritatie kunnen veroorzaken.
Wat kun je beter niet doen?
Puistjes uitknijpen
Het is verleidelijk om puistjes uit te knijpen, maar doe het niet. Door te knijpen kun je de huid beschadigen, bacteriën verspreiden en het risico op littekens vergroten.
Als je een puistje uitknijpt, komt er een open wondje wat dus weer verstopt raakt wat dus erger kan worden. Door krabben en knijpen kan de huid beschadigen en kunnen bacteriën binnendringen waardoor het probleem zich alleen maar verspreidt.
Op je handen zitten veel bacteriën. Door er constant aan te zitten komen er alleen maar meer bacteriën op de plek terecht waardoor die langer blijft ontsteken en irriteren.
Als je een witte kop op een puistje open krabt is er kans dat je de bacteriën en talg over de huid verspreidt waardoor er juist meer puistjes gaan ontstaan.
Laat je huid zoveel mogelijk met rust. Krab of peuter er ook niet aan. Want hierdoor kun je littekens krijgen.
Geen tandpasta gebruiken
Een hardnekkige mythe is dat tandpasta puistjes uitdroogt. Dit is een fabel. De ingrediënten in tandpasta zijn niet geschikt voor de gevoelige huid van het gelaat.
Tandpasta’s bevatten vaak menthol, fluoride of alcohol. Dit zijn stoffen die de huid irriteren en puistjes juist erger maken. Gebruik vooral geen tandpasta, dit is zeer slecht voor de huid, het maakt het alleen maar droog.
Vermijd citroensap, azijn en alcohol
Citroensap aanbrengen op een puistje is helaas ook een fabel. Citroensap is zuur en dat kan juist de huid irriteren. Aangezien de huid rondom het puistje ook al geïrriteerd is, vererger je de ontsteking alleen maar.
Het klopt dat fruitzuren worden gebruikt om de huid te exfoliëren, maar deze zijn speciaal ontwikkeld om de huid te verzorgen. Pas dus op met citroensap.
Ook witte wijnazijn, pure alcohol en sterk geconcentreerde tincturen kunnen prikken en de huid uitdrogen. Sterke scrubs of producten met veel alcohol kunnen de huid irriteren.
Hierdoor reageert je huid met meer talgproductie en verergert het probleem. Gebruik in plaats daarvan een milde reiniger met kalmerende ingrediënten.
Niet hard scrubben of stomen
Scrubben kan de huid beschadigen, dus gebruik in plaats daarvan een salicylzuurgel om mee-eters en puistjes te verminderen. Overmatig schrobben met washandjes en douchesponsjes kan de huid eveneens irriteren.
Exfolieer hooguit 1 tot 3 keer per week om dode huidcellen te verwijderen en de celvernieuwing te stimuleren. Stop met exfoliëren wanneer je huid branderig, pijnlijk of sterk schilferig wordt.
Stomen doe je door een bak met heet water en een handdoek te pakken en je hoofd er 5 min boven te houden. Doe dit 1x per week of vaker. Voeg geen kruiden, badolie of tea tree olie toe wanneer je huid gevoelig reageert op geurstoffen of etherische oliën.
Pas op met eetbare ingrediënten
Producten geformuleerd met kokosolie, olijfolie of amandelolie klinken luxueus en gezond. Als het gaat om de behandeling van acne, verergeren deze oliën het probleem alleen maar.
Blijf uit de buurt van eetbare ingrediënten als je last hebt van een puistjescrisis. Je kunt al snel allergische reacties of flinke irritatie krijgen. Kies alleen voor producten die ontwikkeld zijn om op je huid aan te brengen.
Hydratatie en make-up
Gebruik een lichte crème
Veel mensen denken dat ze bij een vette huid geen crème nodig hebben, maar dat is een misvatting. Een hydraterende crème voorkomt dat de huid uitdroogt, wat anders juist meer talgproductie triggert.
Kies een niet-comedogene formule die de poriën niet verstopt. Gebruik een lichte, hydraterende crème met ceramiden of hyaluronzuur. Dit versterkt de huidbarrière en voorkomt nieuwe puistjes.
Wil je een crème smeren op je huid, bijvoorbeeld een dagcrème of een zonnebrandcrème? Gebruik dan een product zonder olie. Je huid kan door olie vetter worden.
Camoufleer voorzichtig
Make-up kan helpen om roodheid te camoufleren, maar kies altijd producten die niet-comedogeen zijn. Zo voorkom je dat poriën verstopt raken. Verwijder make-up goed voor het slapengaan.
Is de huid rond het puistje erg rood, dan kun je het beste beginnen met een beetje concealer. Breng eventueel nog een dun laagje foundation aan en matteer met een transparante poeder.
Een groene camouflage kan de roodheid minder zichtbaar maken. Doe over de groene camouflage een huidkleurige camouflage.
Probeer ook af en toe make-upvrije dagen te hebben om je huid te laten ademen en ga ook nooit naar bed met je make-up op.
Onderhuidse puisten
Onderhuidse puisten zijn extra vervelend: groter én pijnlijker dan een gewoon puistje. Het belangrijkste advies: geduld hebben en niet uitknijpen - dat verergert de ontsteking alleen maar.
Een onderhuidse puist ontstaat door een ontstekingsreactie diep in de huid, rond de haarfollikel of talgklier. Oorzaken zijn verhoogde talgproductie, verstopte talgklieruitgangen en de bacterie Cutibacterium acnes.
Hormonen spelen vaak mee, vooral tijdens de puberteit. Je herkent een onderhuidse puist aan een harde, rode bult onder de huid - later soms met een wit puskopje.
Een onderhuidse puist kan overal voorkomen waar haar groeit: vooral in het gezicht en de hals, maar ook op de rug of benen. Puistjes komen niet voor op handpalmen of voetzolen.
Verwar het niet met een steenpuist - die is groter, pijnlijker en besmettelijk, omdat het om een bacteriële infectie van het haarzakje gaat. Ook hier geldt: afblijven.
Wat helpt bij een onderhuidse puist?
Wanneer je last hebt van een pijnlijke onderhuidse puist, is het allerbelangrijkste om geduld te hebben en deze niet uit te knijpen. Dit kan de ontsteking namelijk alleen maar verergeren.
Reinig je huid dagelijks met een milde gezichtsreiniger en pas op met overmatig schrobben met washandjes en douchesponsjes. Salicylzuur kan talg in de talgklier oplossen, waardoor talgklieren minder zullen verstoppen.
Breng de gel niet alleen aan op de plek waar je nu een puistje of mee-eter ziet, maar op alle plekken waar deze onzuiverheden weleens voorkomen. Heb jij mee-eters op je kin? Smeer dan je hele kin in.
Heeft je puist een wit kopje gekregen, stip hem dan aan met een geschikte aanstiplotion. Ingrediënten zoals zinkoxide en sulfur hebben een peelende en indrogende werking.
Een onderhuidse puist verdwijnt meestal binnen ongeveer een week, maar dit varieert. De huid met rust laten is het beste advies.
Een eenvoudige ochtend- en avondroutine
Ochtend
- Reinig je gezicht met lauw water en een milde cleanser.
- Gebruik eventueel een gerichte behandeling met salicylzuur.
- Breng een lichte, niet-comedogene hydraterende crème aan.
- Bescherm je huid met een lichte zonnecrème die niet-comedogeen is.
Avond
- Verwijder make-up en andere producten zorgvuldig.
- Reinig je huid mild en droog haar voorzichtig af.
- Breng eventueel plaatselijk benzoylperoxide of verdunde tea tree olie aan.
- Gebruik een lichte hydraterende crème om de huidbarrière te ondersteunen.
Een goede huidverzorgingsroutine bestaat uit reinigen, eventueel exfoliëren, een serum of gerichte behandeling, hydrateren en overdag beschermen met SPF.
Gebruik een serum met niacinamide, zink of vitamine C wanneer je ontstekingen wilt verminderen en de huid egaler wilt maken. Gebruik een lichte, hydraterende crème met ceramiden of hyaluronzuur voor hydratatie en herstel.
Puistjes voorkomen
Reinig regelmatig, maar niet overdreven
Reinig je gezicht twee keer per dag, zeker voor het slapengaan. Zo blijven je poriën schoon en vrij van vuil, talg en zweet.
Probeer ook niet te veel aan je huid te zitten. Door constant met je vingers je gezicht aan te raken verspreid je bacteriën over je huid.
Was kussenslopen en kleding
Wanneer je beddengoed of kleding niet regelmatig wast, blijft er vuil en viezigheid in zitten. Dit kan je poriën verstoppen wat weer kan leiden tot puistjes.
Probeer kleding niet vaker dan een à twee keer te dragen. Zweet je veel? Dan kun je je kleding het beste na een keer dragen wassen. Probeer je beddengoed elke week te wassen.
Katoenen beddengoed is ademend en daardoor beter voor je huid. Ook strakke of synthetische kleding kan de kans op puistjes vergroten.
Let op met haarproducten en make-up
Haarproducten met olie of siliconen kunnen de huid bij de haarlijn verstoppen en nieuwe puistjes veroorzaken. Breng ze dus zorgvuldig aan en vermijd contact met je gezicht.
Gebruik make-up zonder olie en haal de make-up elke dag van je gezicht. Make-up kan de huid afsluiten en poriën verstoppen wanneer je haar niet goed verwijdert.
Zorg voor slaap, rust en beweging
Stress beïnvloedt je hormonen en verhoogt de talgproductie. Probeer te ontspannen door voldoende slaap, beweging of ademhalingsoefeningen.
Voor kinderen van 9-13 jaar is ongeveer 9-12 uur slaap per nacht aanbevolen. Ontstress en vermijd dat je je er te veel op focust, want stress kan een eindeloze cirkel veroorzaken.
Eet en drink gezond
Zorg dat je gezond eet en drinkt. Eet veel groenten, fruit, noten en volkorenproducten. Drink voldoende water.
Er is geen goed onderzoek gedaan om te weten of bepaald eten of drinken helpt tegen acne. Acne komt niet door snoep of bepaald eten of drinken.
Merk je toch dat je elke keer na bepaald eten meer puistjes krijgt? Dan kun je wel proberen dit een tijdje niet te eten. Zorg daarbij wel dat je gezond blijft eten.
Uit dermatologisch onderzoek is gebleken dat chocolade op zichzelf niet de oorzaak van puistjes is. Let dus vooral op het totaal van je voedingspatroon en vermijd geen volledige productgroepen zonder goede reden.
Zon en puistjes
Zonlicht lijkt puistjes soms tijdelijk te verbeteren, maar UV-straling kan de huid uitdrogen en juist meer talgproductie veroorzaken. Veel in de zon zitten helpt niet tegen acne. De zonnebank helpt ook niet.
Bescherm je huid goed tegen de zon. In een vochtige omgeving kunnen puistjes erger worden door de zon, bijvoorbeeld in de tropen.
Gebruik daarom altijd een lichte zonnecrème die niet-comedogeen is. Zo voorkom je dat een ontsteking een pigmentvlekje wordt.
Feiten en fabels over snelle huismiddeltjes
Yoghurt, karnemelk en honing
Een yoghurtmasker wordt soms gebruikt vanwege het verfrissende gevoel. Karnemelk op een wattenschijfje aanbrengen en een masker met honing worden eveneens genoemd als eenvoudige huismiddeltjes.
De huid kan na een masker fris en zachter aanvoelen, maar een huismiddel verwijdert de oorzaak van acne niet betrouwbaar. Test nieuwe ingrediënten eerst op een klein stukje huid en stop wanneer je irritatie krijgt.
Aloë vera
Aloë vera kan prettig zijn bij een geïrriteerde huid. Snijd je een blad af, smeer dan het vocht dat vanbinnen zit voorzichtig over de plek en bewaar het blad in de koelkast.
Gebruik alleen een product dat geschikt is voor de huid en stop bij jeuk, roodheid of een branderig gevoel. Aloë vera kan de huid kalmeren, maar is geen gegarandeerde snelle behandeling tegen acne.
Vaseline en vette zalven
Vaseline reinigt de huid niet en een vette zalf is niet automatisch geschikt voor een acnegevoelige huid. Kies liever een lichte, niet-comedogene crème die de huidbarrière ondersteunt zonder de poriën te verstoppen.
Baking soda, zout en nootmuskaat
Baking soda is korrelig en de huid raakt daar snel geïrriteerd van. Wrijf daarom niet hard over je gezicht.
Ook mengsels met zout, olijfolie, nootmuskaat, melk of honing kunnen de huid irriteren en zijn niet betrouwbaar onderzocht als acnebehandeling. Gebruik liever producten die speciaal voor de huid zijn ontwikkeld.
Wat te doen vlak voor een belangrijke dag?
Een puistje kun je niet binnen een uur verwijderen, maar je kunt het er wel een stuk beter uit laten zien. Begin met een milde reiniging, verminder de zwelling tijdelijk met een koud kompres en gebruik eventueel een geschikte spot treatment.
Breng zodra je een puistje ziet verschijnen een exfoliant met salicylzuur aan. Daaroverheen kun je plaatselijk benzoylperoxide of verdunde tea tree olie gebruiken, zolang je huid dit verdraagt en je de aanwijzingen op de verpakking volgt.
Gebruik niet meerdere agressieve producten tegelijk. Overmatig gebruik van zuren, benzoylperoxide of alcohol kan extra roodheid, droogte en irritatie veroorzaken.
Als de ontsteking of het puistje echt net een dag voor een belangrijke dag is ontstaan, kun je het camoufleren met make-up. Een groene camouflage maakt roodheid minder zichtbaar; daarover kun je een huidkleurige concealer aanbrengen.
Puistjes doen er ongeveer twee weken over om tevoorschijn te komen. Wanneer je dus alleen bestaande pukkeltjes zelf behandelt, kun je binnen twee weken opnieuw verrast worden. Voor een goede behandeling van puistjes verzorg je daarom je gehele huid.
Wanneer professionele hulp inschakelen?
Heb je acne met veel puistjes met witte of gele bultjes, maak dan een afspraak bij je huisarts. Bespreek ook met je huisarts wanneer je ongeveer 5 weken benzoylperoxidegel gebruikt en je huid niet verbetert.
Wanneer je vaker last hebt van pijnlijke puisten en ontstekingen, ga dan langs de huisarts of dermatoloog om mogelijke acnebehandelingen te bespreken. Een dermatoloog kan helpen bij hardnekkige of hormonale acne.
Mogelijke behandelingen zijn medicinale gels met benzoylperoxide of retinoïden, antibiotica om bacteriën te verminderen, chemische peelings of laserbehandelingen bij ernstige acne en hormonale therapie bij hormonale onzuiverheden.
Hydrocortisoncrème kan ontstekingen verminderen, maar gebruik het alleen op advies van een dermatoloog en met mate. Langdurig gebruik kan bijwerkingen veroorzaken en de crème kan poriën verstoppen.
Een dermatoloog kan bepalen welke combinatie van behandelingen het beste past bij jouw huid. Wacht niet te lang met een afspraak als je een getinte of donkere huid hebt, omdat acne dan sneller donkere vlekjes en littekens kan geven.
Acne behandelingen uitgelegd
Let op bij plekjes rond de lip
Heb je een plekje op of rond je lip? Dan hoeft het niet altijd een puistje te zijn. Het kan ook een koortslip zijn.
Het belangrijkste verschil tussen een puistje en een koortslip is dat je bij een koortslip vaak meer dan een puntje onder je huid voelt. Het is vaak wat bobbeliger en verzamelt zich op een plek.
Ook zal je merken dat de plek wat meer gaat jeuken en dat er na verloop van tijd een korstje ontstaat. Een koortslip zit vol met vocht, terwijl een puistje vol met pus zit.
Heb je erg veel last van een hardnekkige plek op of rond je lip en kun je niet met zekerheid zeggen of het om een puistje of een koortslip gaat? Probeer er dan vooral niet aan te zitten of hem uit te knijpen en neem contact op met je huisarts.