Onderhuidse bult na een val van de trap: oorzaken, alarmsignalen en herstel

Een onderhuidse bult na een val van de trap ontstaat vaak door een kneuzing of hematoom: onderhuids weefsel en kleine bloedvaatjes raken beschadigd, waardoor bloed en vocht zich ophopen. De plek kan pijnlijk, gezwollen, warm en blauw of paars worden.

Meestal neemt een dergelijke zwelling binnen enkele dagen tot weken af, maar een zware kneuzing kan tot 6 weken duren. Een bult die groter wordt, hard blijft aanvoelen, veel pijn veroorzaakt, gevoelloosheid geeft of na weken niet duidelijk kleiner wordt, moet opnieuw door de huisarts worden beoordeeld.

Wat is een onderhuidse bult na een val?

Bij een kneuzing raakt onderhuids weefsel door inwerking van stomp geweld beschadigd. Het gevolg is een pijnlijke, gezwollen plek die later blauw kan kleuren. De medische term voor kneuzing is contusie.

Als gevolg van een val of stoot raken onderhuidse haarvaten beschadigd. Dit zijn hele kleine bloedvaatjes die diep in de verschillende weefsels van het lichaam doordringen. Bij beschadiging komt er bloed vrij uit de haarvaten. Dit zien we als een zwelling, bloeduitstorting of blauwe plek.

De bovenhuid blijft meestal intact, waardoor er geen wond ontstaat. Het onderliggende weefsel kan echter wel ernstig gekneusd raken. Afhankelijk van de kracht en de plaats van de val kunnen de huid, het onderhuidse vetweefsel, spieren, pezen, ribben, gewrichten of het bot betrokken zijn.

Hoe ontstaat de bult bij een val van de trap?

Een kneuzing ontstaat door een kracht van buitenaf op huid, onderhuids weefsel, spieren of andere structuren. Bij een val van de trap kan het lichaam meerdere keren tegen een trede, muur of vloer komen.

• Een kneuzing ontstaat meestal door vallen of stoten.
• Door de harde klap wordt het onderliggende weefsel samengedrukt op het onderliggende bot.
• Hierdoor raken kleine haarvaatjes in de huid beschadigd, waardoor er kleine onderhuidse bloedingen ontstaan.
• Op de plaats van de kneuzing ontstaat een ontstekingsreactie.
• Bij een val op de bil, heup of bovenbeen kunnen bloed en vocht zich tussen verschillende weefsellagen verzamelen.

Een harde val op de bil kan naast een gewone bloeduitstorting ook schade veroorzaken aan de verbinding tussen huid, vetweefsel en spier. Daardoor kan later een blijvende bult, deuk, verharding of vervorming ontstaan.

Veelvoorkomende symptomen

Typische klachten die voorkomen bij een kneuzing zijn pijn op een duidelijk aanwijsbare plek, drukpijn, zwelling, een bloeduitstorting of een blauwe plek. Bewegingen van het aangedane lichaamsdeel kunnen pijnlijk zijn omdat de beschadigde structuren dan op rek komen of onder druk komen te staan.

• De plaats van de kneuzing is pijnlijk.
• Er is sprake van een bloeduitstorting op de plaats van de kneuzing.
• Er is sprake van een zwelling en roodheid op de plaats van de kneuzing.
• Er is sprake van drukpijn op de plaats van de zwelling.
• De plaats van de kneuzing voelt warm aan.
• Veelal is het bewegen van het aangedane lichaamsdeel pijnlijk.
• Er kan stijfheid ontstaan.
• Er kan een doof of tintelend gevoel optreden.

De pijn kan de eerste dagen toenemen door zwelling en gevoeligheid van het weefsel. Een blauwe plek kan tijdens het herstel van kleur veranderen. De verkleuring kan blauw, paars, groen, geel of bruin worden en soms iets naar beneden zakken door de zwaartekracht.

Een verplaatsende verkleuring is meestal normaal. Een snel groter wordende zwelling, toenemende pijn of een steeds groter wordende bloeduitstorting is dat niet en vraagt om medische beoordeling.

Een bult op de bil of heup

Na een harde val op de bil kan er een grote bloeduitstorting ontstaan. De bil kan eerst volledig blauw, paars of zwart worden, waarna de verkleuring geleidelijk vermindert terwijl een zwelling of verharding zichtbaar blijft.

Bij een dergelijke val kunnen klachten bestaan uit pijn bij zitten, fietsen, lopen, liggen of oefeningen doen. Ook kan de huid plaatselijk doof aanvoelen als een huidzenuw is geïrriteerd of beschadigd.

Een blijvende bult of deuk na een val kan verschillende oorzaken hebben. Een hematoom kan langzaam worden opgenomen, maar soms blijft er een georganiseerd bloedstolsel, beschadigd vetweefsel of littekenweefsel aanwezig. Ook kan vetweefsel zich binnen een beschadigd weefselgebied verplaatsen of inkapselen.

Vetnecrose na een harde val

Bij een ernstige kneuzing kunnen vetcellen door de impact beschadigd raken. Dit wordt vetnecrose genoemd. Beschadigd vetweefsel kan een harde of rubberachtige zwelling vormen en soms een onregelmatige contour of deuk veroorzaken.

Een vetnecrose is niet hetzelfde als een gewone blauwe plek. De pijn kan afnemen terwijl de vormafwijking of verharding blijft bestaan. Volgens een echo of MRI kan vetnecrose worden onderscheiden van andere afwijkingen.

Letsel tussen spier en vetweefsel

Bij een harde val kan een scheur ontstaan tussen spierweefsel en vetweefsel. Een deel van het vetweefsel kan losraken en zich inkapselen. Dit kan leiden tot een langdurige bult, deuk, trekkend gevoel of pijn bij zitten en bewegen.

Bij twijfel over de oorzaak van een blijvende zwelling is het verstandig om opnieuw contact op te nemen met de huisarts. Een verwijzing naar een chirurg of een andere specialist kan worden overwogen wanneer de klachten langdurig blijven bestaan of het dagelijks functioneren duidelijk beperken.

Wanneer is een bult waarschijnlijk een gewone kneuzing?

Een gewone kneuzing geeft meestal lokale pijn, drukpijn, zwelling en een blauwe plek na een duidelijke impact. De klachten nemen geleidelijk af en het aangedane lichaamsdeel kan binnen de pijngrens worden bewogen.

Een lichte kneuzing herstelt in veel gevallen binnen enkele dagen tot weken. Een zware kneuzing kan tot 6 weken duren. Hoe lang het duurt voordat een kneuzing is genezen, hangt af van het soort, de ernst en de plaats van de kneuzing.

Bij een duidelijke kneuzing zonder alarmsignalen is aanvullend onderzoek vaak niet nodig. Toch is het belangrijk om bij een val van de trap niet automatisch aan te nemen dat er uitsluitend sprake is van een kneuzing.

Wanneer kan er sprake zijn van een botbreuk?

Twijfel je of het een ernstig letsel is, of staat een lichaamsdeel in een abnormale stand? Er is mogelijk sprake van een botbreuk.

• Als je het lichaamsdeel stilhoudt doet het pijn, maar er is vaak meer pijn bij beweging.
• Je kunt vaak niet meer op het lichaamsdeel steunen of het niet meer normaal bewegen.
• Soms is er een krakend geluid te horen of voelen tijdens bewegen.
• Soms beweegt het lichaamsdeel op een gekke manier.
• Er kan sprake zijn van een zichtbare vervorming.
• Er kan sprake zijn van hevige pijn na de val.

Bij een val op de bil, rug of heup moet ook worden gelet op letsel aan het bekken, de wervelkolom, de ribben of het heupgewricht. Bij twijfel hierover of bij twijfel over de ernst van de kneuzing raadpleeg direct een arts.

Wat kun je zelf doen bij een kneuzing?

Koelen

Koel de plek onder lauw, zacht stromend water of gebruik ijs of een coldpack, gewikkeld in een schone hand- of theedoek. Koel 15-20 minuten, maar stop direct met koelen als de pijn erger wordt.

Koelen kan de zwelling en pijn tijdelijk verminderen. Gebruik kou niet rechtstreeks op de huid en koel niet langer dan nodig. Het koelen werkt uitsluitend om de pijn te verlichten; het helpt niet voor een snellere genezing.

Rust en steun

Stop met de inspanning, geef steun en houd rust. Vermijd de eerste dagen activiteiten die de pijn duidelijk verergeren, zoals zwaar tillen, intensief sporten, duwen, trekken of liggen op de gekneusde plek.

Volledige rust is meestal niet nodig. Voor het herstel van het gekneusde lichaamsdeel is de mate van beweging erg belangrijk. Wanneer er complete rust gehouden wordt zal dit het herstel van het gekneusde lichaamsdeel niet bevorderen.

Blijf binnen de pijngrens bewegen

Blijf binnen je pijngrens bewegen. Korte wandelingen en lichte dagelijkse beweging helpen om stijfheid te voorkomen. Bouw activiteiten stap voor stap op.

Wanneer de pijn afneemt, kun je beginnen met lichte beweging, daarna rustige mobiliteit, lichte kracht en pas later zwaardere belasting of sport. Forceer niet en vermijd bewegingen die een duidelijke toename van pijn veroorzaken.

Hoogleggen en eventueel compressie

Leg het aangedane lichaamsdeel omhoog als dat prettig aanvoelt. Dit vermindert de zwelling en daardoor ook de pijn.

Een steunverband of drukverband kan eventueel comfort geven, maar bij een bult op de bil, heup of romp is het niet altijd praktisch of geschikt. Laat bij twijfel een arts of deskundige uitleggen of compressie veilig is.

Pijnstilling

Je kunt paracetamol nemen tegen de pijn, neem dit niet in als er eerder door een arts is aangegeven dat je dit niet mag hebben. Let bij kinderen op de hoeveelheid, dit staat op het doosje vermeld.

Overleg met huisarts of apotheker bij medicatiegebruik, bloedverdunners, maagklachten, nierproblemen of zwangerschap.

Warmte, massage en oefeningen

Na de eerste dagen kan warmte prettig zijn bij stijfheid of spierspanning. Gebruik warmte alleen als dit goed voelt.

Massage en warmte direct na een ernstig trauma kunnen de zwelling of bloeduitstorting verergeren. Bij een forse spierkneuzing kan massage direct na het trauma bovendien de kans op myositis ossificans vergroten.

Zodra de pijn afneemt, kunnen lichte mobiliteitsoefeningen, wandelen en later rustige krachtopbouw helpen. Een trainingsschema op maat kan helpen om dit stapsgewijs op te bouwen.

Hoe lang duurt het herstel?

De klachten verdwijnen meestal vanzelf binnen enkele dagen tot enkele weken. Een zware kneuzing kan tot 6 weken duren. In de meeste gevallen is de kneuzing binnen 6 weken weer genezen en de bloeduitstorting verdwenen.

Een lichte spiercontusie hoeft meestal niet behandeld te worden; deze klachten zullen binnen drie weken verdwijnen. Een zware contusie heeft gemiddeld zes weken nodig om te herstellen.

Een blijvende bult of vervorming kan echter langer bestaan dan de pijn of blauwe verkleuring. Wanneer een zwelling na meerdere weken niet kleiner wordt, hard blijft aanvoelen of het zitten, fietsen, lopen of sporten belemmert, is opnieuw medisch onderzoek verstandig.

Myositis ossificans als zeldzame complicatie

Een spierkneuzing is bijna altijd de reden van het ontstaan van myositis ossificans. Als gevolg van een spierkneuzing ontstaat er een bloeduitstorting op de getroffen locatie. Hierop reageert het lichaam met een ontstekingsreactie.

In sommige gevallen ontstaat er kalkafzetting op de locatie van de contusie. Het kalk vormt uiteindelijk een stukje bot. Dat wordt ossificatie genoemd.

Klachten bij myositis ossificans

• Toenemende pijn in de ochtend en tijdens activiteit.
• Een verhard stukje in de spier.
• Zwelling, warmte en roodheid.
• Toenemende bewegingsbeperking.
• Nachtelijke pijn.

Myositis ossificans is ongeveer drie weken na het traumamoment waarneembaar op een röntgenfoto. Na ongeveer 6-7 weken stopt de botvorming.

Het lichaam herstelt de klacht zelf, maar dit kan wel lang duren. Ongeveer 6-8 weken na het traumamoment start het herstel en dit kan uiteindelijk wel een jaar in beslag nemen. Het beleid is rust en geduld en belasten onder de pijngrens.

Er bestaat een kans dat er uiteindelijk botweefsel in de spier achterblijft. Vaak leidt dit niet tot klachten, maar bij lang aanhoudende klachten kan dit operatief verwijderd worden.

Wanneer moet je contact opnemen met de huisarts?

Als de pijn of de zwelling blijft toenemen of je houdt hevige pijn, bel dan met de huisarts. Neem ook contact op met de huisarts als de pijn na enkele dagen niet afneemt of juist duidelijk erger wordt.

• Hevige pijn na een val, harde klap, botsing of ongeval.
• Een bult die snel groter wordt.
• Een forse zwelling of snel groter wordende bloeduitstorting.
• Een harde zwelling die na weken niet kleiner wordt.
• Een zichtbare vervorming of duidelijke asymmetrie.
• Pijn waardoor zitten, lopen, fietsen of bewegen niet goed lukt.
• Een doof gevoel, tintelingen, gevoelsverlies of krachtsverlies.
• Uitstralende pijn naar een been of arm met uitval.
• Gebruik van bloedverdunners of een stollingsstoornis met grote blauwe plekken.
• Onverklaarbare blauwe plekken.
• Koorts, toenemende roodheid, warmte of tekenen van infectie.
• Klachten die na enkele weken nog duidelijk aanwezig zijn.

Wanneer is spoedzorg nodig?

Bij een val van de trap moet vooral op ernstige klachten worden gelet. Bel 112 bij ernstige benauwdheid, hevige druk op de borst, flauwvallen, blauwe lippen, ernstig trauma, verlamming, acute ernstige uitval of wanneer iemand na een ongeval duidelijk ernstig ziek oogt.

Neem contact op met huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij pijn op de borst, druk op de borst, benauwdheid, ernstige pijn bij ademhalen, vermoeden van een gebroken rib, wervelfractuur of sleutelbeen- of schouderletsel.

Onderzoek bij een blijvende bult

De diagnose kneuzing wordt meestal gesteld op basis van het ontstaan, de klachten en lichamelijk onderzoek. Belangrijk zijn de manier waarop het letsel ontstond, de pijnlocatie, zwelling, blauwe plek, drukpijn en de invloed op bewegen.

Bij twijfel is het daarom verstandig om een röntgenfoto te laten maken. Een röntgenfoto kan helpen om een rib- of wervelbreuk uit te sluiten.

Een echo kan worden gebruikt om een zwelling, bloeduitstorting of afwijking in de weke delen te beoordelen. Een MRI of echo kan soms worden overwogen bij verdenking op schade aan spieren, pezen of diepere weefsels, maar is bij een gewone kneuzing meestal niet nodig.

Een echo geeft belangrijke informatie, maar de uitslag moet worden beoordeeld samen met het verhaal, het lichamelijk onderzoek en het verloop van de klachten. Wanneer een zwelling blijft bestaan of het dagelijks functioneren belemmert, kan aanvullende beoordeling nodig zijn, ook als een eerste onderzoek geen ernstige afwijking laat zien.

Bij mensen die bloedverdunners gebruiken, snel grote bloeduitstortingen krijgen of blauwe plekken zonder duidelijke oorzaak hebben, kan aanvullend medisch advies belangrijk zijn.

Welke behandeling kan nodig zijn?

Over het algemeen heeft een kneuzing geen verdere behandeling nodig. De aanpak bestaat uit koelen in de acute fase, pijnregulatie, relatieve rust, rustig blijven bewegen, belasting geleidelijk opbouwen en medische beoordeling bij alarmsignalen of onvoldoende herstel.

De fysiotherapeutische behandeling bij een spiercontusie kan bestaan uit oefentherapie, medical taping, mobiliseren en rekoefeningen. Wanneer pijnklachten verminderen en de beweeglijkheid steeds beter wordt kan de belasting geleidelijk aan opgebouwd worden.

Bij een grote, blijvende of pijnlijke bloeduitstorting kan een arts beoordelen of verwijzing naar een chirurg nodig is. Als er sprake is van beschadigd of ingekapseld vetweefsel, een scheur tussen weefsellagen of een andere structurele afwijking, kan een specialist de behandelmogelijkheden bespreken.

Een cosmetische behandeling is niet hetzelfde als een medische behandeling en wordt niet altijd vergoed. Bij aanhoudende pijn, gevoelsverlies of beperkingen moet eerst worden onderzocht waardoor de bult is ontstaan.

Wonden na de val

Als na een val de huid beschadigd is, dan is er sprake van een verwonding van de huid.

• Spoel de wond onder de kraan goed schoon met lauwwarm water.
• Blijft de wond bloeden? Druk dan de wond af met verband of een schone doek.
• Is de wond pijnlijk: neem een pijnstiller, bijvoorbeeld paracetamol.
• Laat een schaafwond aan de lucht drogen.
• Als de wond wat dieper is of onder je kleding zit dan kan je deze afdekken met een gewone pleister.
• In geval van een snijwond kun je deze afdekken met een pleister als de wondranden dicht tegen elkaar liggen en de wond niet erg hard bloedt.

Blijft de wond hard bloeden? Staan de randen van de wond uit elkaar of betreft het een grote wond? Heb je erg veel pijn of kan je een deel van je lichaam rond de wond niet meer bewegen? Bel dan met de huisarts.

Als er aarde, straatvuil of mest in de wond gekomen is, kan het mogelijk nodig zijn dat je een prik krijgt tegen tetanus. De huisarts beoordeelt of dit nodig is.

Hoofdletsel na een val van de trap

Is er sprake van een harde val op of klap op het hoofd of een verwonding aan het hoofd, lees dan meer op thuisarts.nl en overleg laagdrempelig met de huisarts.

Verwardheid, sufheid, flauwvallen of ziek worden na een ongeval zijn alarmsignalen. Bij ernstige klachten na hoofdletsel is spoedbeoordeling nodig.

Praktisch verloop om bij te houden

Noteer bij aanhoudende klachten wanneer de val plaatsvond, waar de bult zit, hoe groot deze is, of de zwelling verandert, welke bewegingen pijn doen en of er sprake is van gevoelloosheid of uitstraling. Deze informatie helpt bij de beoordeling door de huisarts.

tags: #onderhuidse #bult #na #val #van #de