De griepprik beschermt tegen ernstig ziek worden door influenza en kan vooral belangrijk zijn wanneer een atopische aandoening samengaat met astma, een longziekte of een verminderde afweer door medicijnen. De griepprik verkleint de kans op griep met ongeveer 40% en zorgt er meestal voor dat de ziekte milder verloopt als u toch besmet raakt.
Atopie op zichzelf wordt in de beschikbare informatie niet genoemd als afzonderlijke reden voor een gratis griepprik. Mensen met astma of een andere blijvende longziekte behoren wel tot een risicogroep, omdat griep longinfecties kan veroorzaken en bestaande klachten kan verergeren. Ook mensen die door een ziekte of medicijnen weinig afweer hebben, kunnen in aanmerking komen voor vaccinatie.
Wat betekent atopie?
Atopie is een aanleg om allergisch te reageren. Atopische klachten kunnen bijvoorbeeld bestaan uit allergische neusklachten, eczeem of astma. Vooral wanneer atopie gepaard gaat met astma of een andere blijvende aandoening van de luchtwegen, kan een griepinfectie ernstiger verlopen.
Griep is wat anders dan een verkoudheid. Bij een verkoudheid ben je meestal minder ziek. Als je griep hebt, voel je je ineens ziek. Vaak heb je dan ook koorts. Daarbij heb je last van hoesten, niezen of keelpijn.
Het komt door een virus: het griepvirus. De medische naam is influenzavirus. Het komt vooral voor tussen december en april. Griep is besmettelijk. Je kunt het doorgeven aan iemand anders, waardoor die ook ziek wordt.
Waarom kan de griepprik belangrijk zijn bij atopische klachten?
Griep kan longinfecties veroorzaken en de klachten van mensen met een longziekte erger maken. Mensen met een blijvende longziekte kunnen ernstig ziek worden van griep. Vooral bij mensen met ernstige longziekten als COPD kan een griepinfectie heftig verlopen.
Zij lopen meer risico op bijvoorbeeld een longontsteking. Vaccinaties zoals de griepprik zijn belangrijk voor mensen met een longziekte. Zij beschermen hen tegen ernstig ziek worden door virussen en bacteriën.
Zo weten we dat vaccinaties het aantal longaanvallen en ziekenhuisopnames verlagen. De griepprik beschermt je tegen ernstig ziek worden door de griep. De huisarts biedt deze gratis aan voor ouderen en risicogroepen, waaronder mensen met een longziekte.
De gevolgen van griep kunnen ernstig zijn als uw afweer minder goed werkt. Griep kan uw reumatische aandoening verergeren en dit kan ernstige risico’s voor uw gezondheid met zich meebrengen.
Behoort u tot een risicogroep?
Je kunt de gratis griepprik krijgen als je meer kans hebt om erg ziek te worden door griep. Dit is zo:
- als je 60 jaar of ouder bent;
- als je in een verpleeghuis woont;
- als je een ziekte hebt aan je hart of bloedvaten die niet meer overgaat;
- als je een ziekte hebt aan je longen, bijvoorbeeld astma of COPD;
- als je diabetes (suikerziekte) hebt;
- als je nieren minder goed werken;
- als je een ziekte hebt aan je spieren, zenuwen of hersenen;
- als je weinig afweer hebt door een ziekte, medicijnen of een medische behandeling;
- als je ernstig overgewicht hebt;
- als je een verstandelijke beperking hebt;
- als je hiv hebt;
- als je een gehoorapparaat hebt dat met een operatie in het binnenoor is geplaatst.
Bijvoorbeeld ALS, de ziekte van Parkinson, epilepsie, dementie of als je een beroerte hebt gehad. Je krijgt dan in het najaar een uitnodiging van de huisarts voor de gratis griepprik.
De griepprik is gratis voor kinderen en volwassenen die extra risico lopen om ernstig ziek te worden. Bijvoorbeeld mensen van 60 jaar en ouder en mensen met long- of hartaandoeningen.
Als u voor uw reumatologische aandoening onder controle bent bij een specialist, dan adviseren wij u om u te laten vaccineren (inenten) tegen de griep. Bij afweeronderdrukkende medicijnen kunt u denken aan onder andere azathioprine (Imuran®), methotrexaat (MTX), cortisonen en een biologische reumaremmer, zoals Etanercept (Enbrel®).
Griepprik bij atopisch astma en andere longziekten
Ja. Mensen met een blijvende longziekte kunnen ernstig ziek worden van griep. Vooral bij mensen met ernstige longziekten als COPD kan een griepinfectie heftig verlopen. Zij lopen meer risico op bijvoorbeeld een longontsteking.
De griepprik is verstandig bij jouw ziekte. De huisarts stuurt je in oktober of november een uitnodiging voor een gratis griepprik bij 1 van deze dingen:
- Je bent 60 jaar of ouder.
- De griepprik is verstandig bij jouw ziekte.
- Je afweer werkt minder goed, bijvoorbeeld door medicijnen.
Voor mensen met een blijvende longziekte is het verstandig om tussen half oktober en half november de griepprik te halen. De huisarts biedt deze gratis aan voor ouderen en risicogroepen, waaronder mensen met een longziekte.
Vaccinaties zijn erg belangrijk voor mensen met een longziekte: ze kunnen longaanvallen en ziekenhuisopnames verminderen. De leidraad helpt mensen met een longziekte en hun zorgverleners om samen goede keuzes te maken over vaccinaties.
Griepprik bij eczeem en allergische klachten
Atopisch eczeem of een allergische aanleg betekent niet automatisch dat u geen griepprik mag krijgen. Als u eerder bij andere vaccinaties zonder problemen bent gevaccineerd, dan is er slechts een hele kleine kans op een allergische reactie.
Hebt u bij eerdere vaccinaties wel een allergische reactie gehad, zoals bloeddrukdaling of kortademigheid direct na de inenting, dan adviseren wij u dit te melden voorafgaand aan de vaccineren en u alleen te laten vaccineren wanneer er mogelijkheden zijn om u nog een half uur na de prik in de gaten te houden.
Ben je allergisch voor kippenei of antibiotica? Ben je allergisch voor stoffen die in de griepprik zitten, zoals kippenei-eiwit of de antibiotica gentamicine of neomycine? En heb je daar wel eens een heftige allergische reactie door gehad? Bespreek het met je huisarts.
Wie bijvoorbeeld allergisch is voor kippenei-eiwit, moet dat vooraf overleggen met de huisarts. Sommige mensen reageren allergisch op de griepprik. Dat kan als je eerder een allergische reactie hebt gehad op het eiwit van kippeneieren of op de antibiotica neomycine of gentamicine.
Kun je griep krijgen door de griepprik?
Nee. De vaccins zijn niet levende vaccins, u kunt er dus geen griep krijgen. De griepprik zorgt ervoor dat je meer afweer hebt tegen het griepvirus.
In de griepprik zitten kleine stukjes van verschillende soorten dode griepvirussen. Die stukjes zijn onschadelijk. Ze zorgen ervoor dat je lichaam afweerstoffen gaat maken tegen het griepvirus.
Ongeveer 2 weken na de griepprik heb je genoeg afweerstoffen. Komt het griepvirus na deze 2 weken je lichaam in? Dan kunnen de afweerstoffen het griepvirus onschadelijk maken.
Dat is een fabel. Omdat je pas twee weken ná de prik voldoende antistoffen hebt, zou je net na de prik griep kunnen krijgen. Dit komt dan niet door de griepprik, maar doordat je de griep kreeg voordat de antistoffen goed werkten.
Hoe werkt de griepprik?
Griep krijg je door een griepvirus. Omdat er verschillende soorten griepvirussen zijn die steeds veranderen, kun je elk jaar opnieuw griep krijgen. Twee keer per jaar voorspellen deskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) welke griepvirussen het komende seizoen zullen rondgaan.
Met die voorspelling stellen ze het griepvaccin samen. Hierin zitten stukjes griepvirus die onschadelijk zijn gemaakt. Na de griepprik bouwt het lichaam afweer op tegen deze stukjes virus.
Zodra je in aanraking komt met een griepvirus, zorgen deze afweerstoffen ervoor dat je niet of minder ziek wordt. De griepprik beschermt je alleen tegen de meest voorkomende griepvirussen.
Je bent dus niet beschermd tegen andere virussen, zoals het virus dat verkoudheid geeft of het coronavirus. De griepprik biedt geen bescherming tegen verkoudheidsvirussen of het Corona-virus (Covid-19).
Wanneer begint de bescherming?
Na ongeveer twee weken heb je voldoende antistoffen opgebouwd. De griepprik beschermt ongeveer een half jaar tegen de influenza-virussen die in het vaccin zitten.
De vorming van antistoffen begint na ongeveer 1 week, bereikt na 4-6 weken een maximum en blijft bij gezonde ouderen circa 6 maanden op peil. De bescherming duurt vier tot zes maanden.
Je kunt de griepprik het beste halen tussen half oktober en eind november. Wacht niet tot veel mensen al griep hebben. De griepprik werkt namelijk pas na 2 weken.
Waarom is elk jaar een nieuwe griepprik nodig?
De griepprik beschermt je ongeveer een half jaar. Heb je vorig jaar de griepprik gehad, dan beschermt die je dus deze winter niet meer.
Het griepvirus verandert regelmatig. Je kunt dus elk jaar griep krijgen. Daarom is het belangrijk om elk jaar een nieuwe griepprik te halen.
In de griepprik zitten elk jaar andere griepvirussen. Deskundigen voorspellen welke griepvirussen de komende winter het meest zullen voorkomen. In de griepprik komen stoffen die passen bij die virussen.
Hoe goed werkt de griepprik?
De kans op griep is na de griepprik gemiddeld veertig procent kleiner. En krijg je toch griep, dan word je er minder ernstig ziek van.
Ook is er minder risico op een ziekenhuisopname of overlijden als gevolg van de griep. De griepprik zorgt er dan meestal wel voor dat u minder ernstig ziek wordt. Zo heeft u ruim 40% minder kans om opgenomen te worden in het ziekenhuis.
Het ene jaar schatten de onderzoekers van de Wereldgezondheidsorganisatie het beter in dan het andere. Hierdoor werkt de griepprik niet elk jaar even goed.
De werking van het griepvaccin is afhankelijk van uw leeftijd, hoe goed uw afweersysteem werkt, het virus dat uiteindelijk de griep veroorzaakt en de tijd tussen uw vaccinatie en de blootstelling aan het griepvirus.
Het kan ook dat je last hebt van een virus dat lijkt op griep, zoals het verkoudheidsvirus of RS-virus. Daar beschermt de griepprik niet tegen.
Griepprik en medicijnen die de afweer onderdrukken
De griepprik is een niet-levend vaccin. Daarom kunnen mensen die afweeronderdrukkende medicijnen gebruiken de griepprik meestal wel krijgen.
Biologicals
Er is geen wisselwerking bekend tussen biologicals en het vaccin. Wij adviseren u het vaccin te nemen, omdat u tot een risicogroep behoort met een mogelijk ernstiger beloop bij een besmetting met het griepvirus.
Uw reumatoloog adviseert u op het moment dat de situatie bij u anders is. De griepprik kan door afweeronderdrukkende medicijnen iets minder goed werken, maar juist afweeronderdrukkende medicijnen geven meer risico op het ontwikkelen van een ernstige ziekte bij griep.
Methotrexaat, sulfasalazine, leflunomide, MMF en ciclosporine
Dat mag. Er is geen wisselwerking bekend tussen deze medicijnen en het vaccin. Wij adviseren u wel het vaccin te nemen omdat u tot een risicogroep behoort met een mogelijk ernstiger beloop bij een griepinfectie.
Prednison en prednisolon
Wanneer u nog bezig bent met een korte prednisonkuur, maximaal 3 weken, dan adviseren wij u deze eerst af te maken voordat u de vaccinatie neemt. Dit is vanwege een mogelijk remmende werking op de afweerreactie van het vaccin.
Wacht ook een week met de griepprik na een prednison stootkuur. De vaccinatie werkt dan minder goed want je maakt door deze kuur minder antistoffen aan.
Wie een onderhoudsdosis prednison slikt, bijvoorbeeld 5 of 10 milligram, kan wel de griepprik halen. Als u alleen verkouden bent is het niet nodig om de griepprik uit te stellen.
Rituximab
Na een infuus met Rituximab (Mabthera®) reageert uw afweersysteem minder efficiënt en soms zelfs niet op de griepprik. Hebt u een oproep gekregen voor de griepprik en gebruikt u Rituximab (Mabthera®)?
Overleg dan met uw reumatoloog wanneer u de prik het beste kunt gaan halen.
Chemotherapie, doelgerichte therapie en immunotherapie
Tijdens chemotherapie, doelgerichte therapie en immunotherapie raden wij sommige vaccinaties aan. Deze kunnen helpen om de behandeling zo goed mogelijk te laten verlopen.
Krijgt u chemotherapie? U kunt de griepprik dan het beste halen vóór de eerste chemokuur. Als dat niet kan, dan kan het ook tijdens of na de chemotherapie.
Bent u al gestart met chemotherapie? Haal de prik dan kort vóór uw volgende chemotherapiebehandeling. Tijdens doelgerichte therapie en immunotherapie kunt u op elk moment tijdens de behandeling de griepprik halen.
Bijwerkingen van de griepprik
Vaccinatie voor het griepvirus kan gepaard gaan met bijwerkingen zoals moeheid, grieperigheid, verhoging, hoofdpijn en spierpijn. Vaccineren leidt namelijk tot een afweerreactie in het lichaam en daar kunnen dergelijke klachten bij passen.
Die zijn meestal mild. De klacht die het meest voorkomt, is pijn, roodheid of zwelling op de plek waar de prik is gezet. Je kunt ook last krijgen van moeheid, hoofdpijn, spierpijn, koorts of je niet lekker voelen.
Je kunt na de griepprik 1 of 2 dagen een gevoelige arm hebben. De plaats van de prik op je arm kan pijnlijk, rood of dik zijn. Je kunt je na de griepprik een paar dagen minder goed voelen.
Deze klachten horen na 48 uur te zijn verdwenen. Dit is geen griep. Ernstige bijwerkingen van de griepprik komen niet vaak voor.
Wat te doen bij heftige bijwerkingen?
Als u bijwerkingen ervaart die afwijken van bovenstaande normale bijwerkingen, dan is het verstandig om contact op te nemen met uw huisarts.
Heb je een bijwerking na de griepprik? Meld dit dan bij je (huis)arts of op de website van het Bijwerkingencentrum.
Af en toe krijgt iemand een allergische reactie op één van de bestanddelen van de griepprik. Als u eerder bij andere vaccinaties zonder problemen bent gevaccineerd, dan is er slechts een hele kleine kans op een allergische reactie.
Wanneer moet u de griepprik uitstellen?
Heb je klachten die passen bij het coronavirus, zoals neusverkoudheid, loopneus, keelpijn, niezen, hoesten, benauwdheid, plotseling niet meer ruiken of proeven, verhoging of koorts? Maak dan een andere afspraak met je huisartsenpraktijk.
Ook bij een acute luchtweginfectie met koorts kun je de vaccinatie beter uitstellen. Wacht dan tot de koorts en de andere klachten weg zijn.
Heeft u koorts dan is het verstandig om de griepprik later te halen. Bent u alleen verkouden dan hoeft u het halen van de griepprik niet uit te stellen.
Kun je ondanks de vaccinatie nog griep krijgen?
Vaccinatie is een goede manier om de kans om het griepvirus te krijgen te verkleinen en beschermt u tegen een ernstiger verloop van het griepvirus. Het is niet uitgesloten dat u het griepvirus niet meer krijgt.
Soms krijg je toch griep in de winter dat je de griepprik hebt gehaald, maar je wordt er dan wel minder ziek van. De griepprik beschermt niet helemaal tegen griep.
De werking hangt af van de overeenkomst tussen de virussen in het vaccin en de virussen die daadwerkelijk rondgaan, van uw leeftijd, van uw afweer en van de tijd tussen vaccinatie en besmetting.
Wanneer krijgt u een uitnodiging?
In oktober en november krijgen zo'n 6 miljoen mensen een uitnodiging voor de griepprik. Die krijgen ze van hun huisarts of instellingsarts.
Hoort u bij de groep mensen die de griepprik mogen halen? Dan krijgt u een uitnodiging thuis. Op de uitnodiging staan een datum en tijd waarop u de griepprik kunt halen.
Kan ik me laten vaccineren via het ziekenhuis? Nee, u krijgt een oproep via huisarts wanneer u aan de beurt bent.
Wilt u de griepprik halen? Dan vragen we u om te komen op de aangegeven datum en tijd. Komt dit moment niet uit, bijvoorbeeld omdat u ziek bent? Maak dan in overleg met uw (huis)arts een nieuwe afspraak.
Bent u uw uitnodiging kwijtgeraakt? Neem dan contact op met uw huisarts of instellingsarts. Die kan u verder helpen.
Wat als u geen uitnodiging krijgt?
Wie niet in één van deze groepen valt, kan toch een griepprik halen. Hiermee kun je de mensen om je heen beschermen. Dit kan in overleg met de huisarts. Je moet de prik dan wel zelf betalen.
Krijg je geen uitnodiging voor de gratis griepprik? Maar wil je wel een griepprik? Dan kunt je een recept vragen bij de huisarts.
Met het recept kun je de griepprik bij de apotheek ophalen. Met de griepprik ga je naar de huisartsenpraktijk. Daar kan een assistent de prik in je arm geven. Je betaalt de griepprik en het geven van de griepprik zelf.
Griepprik en coronaprik
Nee, de griepprik beschermt niet tegen het coronavirus. Toch krijgen mensen uit risicogroepen het advies om wel de griepprik te halen. Dat kan ernstige ziekte en ziekenhuisopnames als gevolg van griep zoveel mogelijk voorkomen.
Je kunt de griepprik en corona-prik kort na elkaar krijgen. Er hoeft geen tijd tussen te zitten.
De coronaprik verkleint de kans dat je corona krijgt of hier erg ziek van wordt. Je kunt voor de coronaprik een afspraak maken bij de GGD via planjeprik.nl.
Leon van den Toorn (NVALT): ‘Ja, dit is zeker verstandig. Voor mensen met een longziekte kan een coronainfectie heftig verlopen. Zij lopen meer risico op het krijgen van- en een ernstiger beloop van een Corona-longontsteking.’
Heb je een specifieke vraag hierover? Bespreek jouw persoonlijke situatie met jouw longarts of behandelaar. Alle longartsen zijn op de hoogte gebracht van de laatste aanbevelingen.
Andere vaccinaties bij longziekten
Pneumokokkenprik
Deze prik beschermt tegen de pneumokokkenbacterie. Deze bacterie kan onder andere longontstekingen veroorzaken. De pneumokokkenprik wordt gratis aangeboden voor mensen van 60 jaar en ouder, en soms aan jongere mensen met een kwetsbare gezondheid.
Sommige groepen mensen krijgen ook een uitnodiging voor de gratis prik tegen pneumokokken. Dit hangt af van je leeftijd. Je kunt deze prik tegelijk krijgen met de griepprik.
Je krijgt de prik tegen pneumokokken dan in je andere bovenarm. Het griep- en pneumokokkenvaccin kunnen gelijktijdig worden toegediend in verschillende ledematen.
RS-virus
Vaccinatie tegen het RS-virus wordt geadviseerd voor mensen van 60 jaar en ouder met een longziekte. Onder de 60 jaar kan het vaccin mogelijk ook nuttig zijn als je een ernstige longaandoening hebt.
Het RS-virus veroorzaakt infecties van de luchtwegen, zoals neus, keel, luchtpijp en longen. Afhankelijk van de ernst van de infectie lopen de klachten uiteen van neusverkoudheid tot een ernstige benauwdheid.
Ouderen of mensen met longproblemen kunnen er behoorlijk ziek en benauwd van worden. Dit kan leiden tot een longontsteking of zelfs een ziekenhuisopname.
Overleg met je arts of en hoe je de vaccinatie kan krijgen, dit kan bijvoorbeeld via de GGD, bureau voor reisvaccinaties of de huisarts.
Hygiëne naast vaccinatie
Probeer te voorkomen dat je virussen krijgt. Of dat je aan iemand anders een virus zoals griep doorgeeft.
- Was je handen regelmatig met water en zeep.
- Maak ze droog met een papieren handdoekje.
- Gooi dit direct in de vuilnisbak.
- Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog.
- Raak je neus, mond en ogen zo weinig mogelijk aan.
- Gebruik papieren zakdoekjes om je neus te snuiten.
- Gooi de zakdoekjes meteen weg.
- Blijf op 1,5 meter afstand van anderen als je ziek bent.
- Blijf ook op 1,5 meter afstand van iemand die ziek is.
Mijn advies is om toch weer de griepprik te halen. Uit onderzoek blijkt dat de griepprik het beste middel is om griep te voorkomen. Let verder op de hygiëne: was regelmatig de handen, hoest en nies in de binnenkant van de elleboog, en gebruik papieren zakdoekjes die je daarna weggooit.
Minister Bruins roept al het zorgpersoneel op zich tegen griep te laten vaccineren. #hoemeerhoebeter
Persoonlijk overleg met uw behandelaar
De werking van de griepprik is afhankelijk van verschillende factoren, zoals je leeftijd, hoe goed uw afweersysteem werkt en het virus dat uiteindelijk de griep veroorzaakt.
Ook de tijd tussen de vaccinatie en eventuele blootstelling aan het griepvirus kan van invloed zijn op de werking. Na een infuus met Rituximab (Mabthera®) reageert uw afweersysteem minder efficiënt en soms zelfs niet op de griepprik.
Uiteindelijk beslist u zelf of u zich laat vaccineren. Heeft u nog vragen? Bespreek deze dan met uw arts, verpleegkundig specialist of regieverpleegkundige.