Eczeem op de achterkant van de dij: herkennen, oorzaken en behandeling

Eczeem op de achterkant van de dij wordt meestal veroorzaakt door atopisch eczeem of een andere vorm van eczeem, vooral wanneer er ook eczeemplekken aanwezig zijn op andere delen van het lichaam. In veel gevallen is het de achterkant van de dijen die wordt aangetast.

De huid kan rood, droog, schilferig en jeukend zijn en er kunnen bultjes, blaasjes, kloofjes, korstjes of wondjes ontstaan. Eczeem in de knieholtes en op de achterkant van de dij komt vaak voor bij een eczeemgevoelige huid, omdat huidplooien warm en vochtig zijn en wrijving veroorzaken.

Hoe ziet eczeem op de achterkant van de dij eruit?

De verschijnselen van eczeem kunnen sterk verschillen per persoon en hangen af van de leeftijd, de duur van de klachten en de fase waarin het eczeem verkeert. De meest kenmerkende verschijnselen van constitutioneel of atopisch eczeem zijn roodheid, schilfering van de huid en hevige jeuk.

De huid op de achterkant van de dij kan droog aanvoelen en een ruw of trekkerig gevoel geven. Er kunnen rode tot bruingrijze vlekken ontstaan, vooral wanneer de huid donkerder verkleurt na een ontsteking.

• rode, droge of schilferige plekken;
• een licht afschilferende huid;
• hevige jeuk, die vooral ’s nachts erger kan zijn;
• kleine, verheven bultjes;
• vochtblaasjes die kunnen openbarsten;
• kloofjes, korstjes en wondjes;
• een verdikte en grovere huid door langdurig krabben;
• een rauwe, gevoelige of gezwollen huid;
• vochtige plekken wanneer blaasjes of kloofjes opengaan.

Bij eczeem verliest de huid haar natuurlijke hydratatievermogen, wat leidt tot een droge huid met een ruwe textuur, schilfering en een trekkerig gevoel. Herhaaldelijk krabben als gevolg van pruritus kan huidletsels verergeren en het risico op infectie verhogen.

Acute en chronische kenmerken

Een acute eczeemaanval kenmerkt zich door: (soms) hevige jeuk; een rode, gezwollen en warme huid; verschijnen van bultjes op de huid; ontstaan van met vocht gevulde blaasjes op de huid.

Daarna drogen de blaasjes in tot korstjes, gaat de huid schilferen en neemt de roodheid af. Wanneer eczeem langer bestaat, verandert het uiterlijk van de huid.

Bij een chronische fase van eczeem neemt de roodheid af. De chronische fase kenmerkt zich door: schilfering van de huid; dikkere huid; grovere huidlijnen; ontstaan van kloven.

Door het wrijven en krabben wordt het eczeem echter juist verergerd en in stand gehouden. Ook is de huid meestal droog; een droge huid geeft weer aanleiding tot jeuk.

Waarom ontstaat eczeem op de achterkant van de dij?

De belangrijkste verklaring voor eczeem op de dij is de aanwezigheid van atopisch dermatitis en andere eczeemplekken op de huid. Het is zeker ook mogelijk om zowel eczeem op de armen als op de benen te hebben.

Indien je atopisch eczeem op het lichaam ervaart, is sprake van een huid met een zogenaamde “verlaagde huid prikkeldrempel”. Hierdoor raakt de huid gemakkelijker en sneller geïrriteerd na contact met bepaalde prikkels.

De huidplooi aan de achterkant van de knie en het aangrenzende deel van de dij is gevoelig voor wrijving. Ook ontstaat eczeem op de knieën doordat het er vaak het warm en broeierig is.

Het laatste aspect, wat o.a. vochtige warmte, zon en weersveranderingen omvat, zorgt met name voor het ontstaan van uitslag specifiek in de holtes.

Atopisch eczeem

Atopisch eczeem is een huidaandoening die iemand vanaf de geboorte heeft. Een andere naam is constitutioneel eczeem.

Atopisch eczeem is een chronische ontstekingsziekte van de huid. Hierdoor ontstaat jeuk, roodheid en schilfering.

De precieze oorzaak van constitutioneel eczeem is niet bekend. Er spelen twee factoren een rol.

De eerste is een verminderde barrièrefunctie van de huid: hierdoor is de huid meer doorgankelijk voor irriterende stoffen. De tweede factor is een overactief afweersysteem, waardoor de huid sterker reageert op verschillende prikkels.

Erfelijke factoren spelen een duidelijke rol: ouders met eczeem hebben een grotere kans op het krijgen van een kind met eczeem. 7 van de 10 mensen met atopisch eczeem hebben familieleden die eczeem, astma of hooikoorts hebben.

Atopisch eczeem komt vaak voor. Mensen die atopisch eczeem hebben, hebben het vanaf hun geboorte.

Verstoorde huidbarrière

Bij atopisch eczeem is de huidbarrière verstoord. Een deel van de patiënten mist het eiwit filaggrine dat belangrijk is voor de opbouw van de hoornlaag.

Filaggrine speelt een belangrijke rol in het dicht houden van de huid en ook als natuurlijke bevochtiger van de huid (zogenaamde “natural moisturizer).

Bij mutaties in dit gen ontstaat een droge huid en een verslechterde huidbarrière. De huid is hierdoor constant “lek”.

Door dit verstoorde huid barrière kunnen bacteriën en virussen gemakkelijker van buitenaf de huid binnendringen maar vice versa ook water en voedingstoffen van binnenuit naar buiten ontsnappen.

Waarschijnlijk hebben mensen met atopisch eczeem ook mutaties in andere genen die ook andere huidbarrière eiwitten aanmaken, maar dit wordt momenteel nog onderzocht.

Prikkels die eczeem kunnen verergeren

De huid van de atopische patiënt heeft een zogenaamde “verlaagde huidprikkeldrempel”. Hierdoor raakt de huid gemakkelijker en sneller geïrriteerd (reageert met jeuk ) na contact met bepaalde prikkels.

• zepen, afwasmiddelen en andere ontvettende middelen;
• veelvuldig contact met water;
• wollen of afsluitende kleding;
• synthetische kleding zoals nylon;
• droge lucht, bijvoorbeeld door verwarming in de winter;
• vochtige warmte en zweten;
• zonlicht en weersveranderingen;
• inspanning, wanneer zweet op de huid opdroogt;
• emotionele stress, slaaptekort en vermoeidheid;
• koortsende ziekten;
• parfums, conserveringsmiddelen en sommige cosmetica;
• ontharingsmiddelen;
• schurende kleding of verbanden;
• een allergische reactie op een product dat op de huid is aangebracht.

De huid van een persoon met atopisch eczeem is al droog; door frequent wassen met zeep wordt deze nog droger en neemt de jeuk toe.

Extreme warmte en vochtigheid (zweten) kan het eczeem verergeren. Stress en psychisch belastende omstandigheden hebben een verergerend effect op het eczeem, omgekeerd is een aktief eczeem een psychische belasting.

Huidbacteriëen, vooral stafylokokken zijn te vinden bij 90% van atopische huid, maar slechts 5% bij niet-atopici. Het is gebleken dat juist deze bacteriën in staat zijn om het eczeem te uit te lokken dan wel verergeren.

Contacteczeem

De rode zones op de benen kunnen ook ontstaan bij contacteczeem na het aanbrengen van een product of verband op de benen.

Mensen met atopische dermatitis hebben meer kans om contactdermatitis te gaan ontwikkelen als reactie op bepaalde irriterende stoffen en allergenen, zoals parfums, conserveringsmiddelen of bepaalde metalen.

Bij contacteczeem kan de uitslag vooral aanwezig zijn op de plaats waar het irriterende of allergene product de huid heeft geraakt. Ontharing, schurende kleding, elastische kousen, cosmetica en verzorgingsproducten kunnen daarbij een rol spelen.

Andere mogelijke oorzaken

Een rode plek op het been kan veroorzaakt worden door meerdere aandoeningen. Sommige zijn ernstig en eisen dus een snelle behandeling.

Varicose eczeem begint vaak onderaan op de benen. Eczeem op de bovenbenen wordt zelden geassocieerd met varicose eczeem, of pas veel later.

In veel gevallen is veneuse insufficiëntie zelfden de oorzaak. Het gaat hier dan hoogstwaarschijnlijk over atopisch eczeem.

Uitslag op het onderbeen heeft heel wat mogelijke oorzaken: een slechte doorbloeding; een huidaandoening; een infectie.

Op basis van het uitzicht van de uitslag is het soms moeilijk om te weten over welk soort probleem het gaat. Veel huidaandoeningen lijken op elkaar.

Eczeem op de achterkant van de dij bij verschillende leeftijden

Baby’s en jonge kinderen

De klachten bij atopisch eczeem kunnen op heel jonge leeftijd beginnen, maar ook pas na de puberteit. Atopisch eczeem komt het meest voor in de leeftijdsfase van 0-4 jaar.

De symptomen van eczeem bij kinderen worden gekenmerkt door droge, gezwollen huidvlekken, roodheid en blaasjes (kleine met vocht gevulde puistjes).

In de loop van de kindertijd krijgen de wondjes een meer plaatsgebonden, minder etterend en droger aspect. De jeuk is vaak erg intens, waardoor kinderen het risico lopen op letsel door krabben en lokale infectieuze problemen.

De symptomen hebben minder invloed op het gezicht en meer op de buigplooien (voorkant van de ellebogen, achterkant van de knieën).

Volwassenen

Bij volwassenen worden chronische letsels dik met geaccentueerde huidplekken (lichenificatie) en ze verschijnen meestal op de handen. Ze komen ook voor aan de binnenkant van de ellebogen en de fossa poplitea (achter de knieën).

Aangezien atopisch eczeem een chronische aandoening is die zich afwisselend voordoet in fasen van opflakkeringen en perioden van rust, kan het de levenskwaliteit aantasten en een duidelijke psychologische impact hebben op volwassenen, met slaapstoornissen en angst- of zelfs depressieve symptomen.

Het verloop van eczeem is wisselend. Perioden met weinig of geen klachten wisselen zich af met perioden waarin het eczeem actief is.

Wanneer is een andere oorzaak waarschijnlijk?

Een infectie kan op eczeem lijken of boven op bestaand eczeem ontstaan. De huid kan dan pijnlijker, warmer, gezwollen of snel roder worden.

Cellulitis is een pijnlijke uitslag die zich snel verspreidt; zwelling van de huid en soms koorts kunnen voorkomen.

Bij erysipelas ontstaat een rode, warme en snel groter wordende vlek op de huid met algemene klachten zoals koorts, spierpijn, hoofdpijn en braken.

Een schimmelinfectie, zoals ringworm, veroorzaakt meestal een omrande rode vlek met bleke kern; soms is de plek bedekt met schilfertjes of kleine zweertjes en meestal jeukt deze.

Een ontsteking van een haarzakje veroorzaakt meerdere kleine, rode zweertjes, soms met een geel kopje. Mogelijke oorzaken zijn irritatie, scheren, schurende kleding, zweten, een bacterie of gist.

Een typische rode, niet-pijnlijke, uitbreidende huiduitslag rond een tekenbeet kan wijzen op erythema migrans. Een besmetting kan de ziekte van Lyme veroorzaken.

Hoe stelt een arts de oorzaak vast?

Meestal kan je arts de diagnose op zicht stellen. Bij bepaalde vormen van uitslag is dat moeilijker.

In dat geval stelt je arts je vragen en onderzoekt hij de letsels nauwkeurig. De arts kijkt niet alleen naar de achterkant van de dij, maar onderzoekt meestal de hele huid.

Vragen over de klachten

Als je arts meer wil weten over je klachten en de evolutie van de letsels, stelt hij je volgende vragen:

• Is de uitslag plots begonnen of is het al lang aanwezig?
• Jeukt de uitslag?
• Is het pijnlijk?
• Neemt de uitslag toe?
• Verdwijnt het om daarna terug te komen?
• Heb je de indruk dat bepaalde zaken de uitslag uitlokken?
• Heb je dezelfde uitslag ook op andere plekken op je lichaam?
• Onthaar je je benen, en zo ja, hoe?
• Ben je allergisch voor ontharingsproducten, cosmetica of producten om je huid te verzorgen?
• Heb je familieleden met gelijkaardige huidproblemen?
• Heb je nog andere klachten?

Lichamelijk onderzoek

Tijdens het lichamelijk onderzoek bekijkt je arts de uitslag op je benen en de rest van je huid, je haren en nagels.

Ook let de arts op de exacte plaats van de uitslag, of de uitslag is afgelijnd en of er schilfers, bultjes of wondjes zijn.

De arts onderzoekt de hele huid naar typische kenmerken van eczeem, zoals roodheid, schilfering, verdikking van de huid, vergroving van de huidlijnen, wondjes en of de huid droog is.

Aanvullend onderzoek

Als de diagnose dan nog niet duidelijk is, kan je arts bijkomend onderzoek aanvragen, zoals een huidtest om (contact)allergieën op te sporen, een microscopisch onderzoek van wat schraapsel van de uitslag of een kweek van vocht of etter uit de uitslag.

Vermoedt je arts een meer zeldzame huidaandoening? Dan neemt hij een biopsie.

De dermatoloog of verpleegkundig specialist stelt de diagnose in het algemeen op basis van de medische voorgeschiedenis en het lichamelijk onderzoek.

In sommige gevallen is aanvullend onderzoek nuttig zoals allergieonderzoek, huidbiopt, huidkweek of neuskweek. Is de diagnose niet zeker? Dan verwijst je arts je door naar een huidspecialist (dermatoloog).

Wat kun je zelf doen?

Probeer uitlokkende factoren te vermijden. Een goede huidverzorgingsroutine kan helpen om het jeukerig gevoel in de holtes te verlichten.

De huid hydrateren

Essentieel bij het verzorgen van eczeem in de holtes, is het ondersteunen van de natuurlijke barrière van de huid door deze dagelijks te hydrateren. We noemen dit de basisverzorging.

Voorkom dat u een droge huid krijgt, of behandel de droge huid. Gebruik hiervoor een basiszalf.

Deze zalf zorgt voor een beschermlaag van de huid, de huid blijft vet en droogt niet uit. Uw arts of apotheker geeft u advies welke basiszalf u het beste kunt gebruiken.

Smeer je onderbenen ’s avonds in met basiszalf. Dit is bijvoorbeeld cetomacrogol-crème of lanette-zalf.

Blijf je benen elke dag insmeren met basiszalf. Doe dit ’s avonds als je kousen uit zijn.

Soorten basiszalven

Basiszalf is een zalf, crème of lotion zonder medicijn. U kunt een basiszalf gebruiken bij een droge huid, eczeem, jeuk, psoriasis en aambeien.

Het verzacht en beschermt de huid. We noemen het een basiszalf, maar het kan ook een crème of lotion zijn.

• Crème: Een crème trekt snel in de huid. U gebruikt een crème op een droge huid.
• Vette crème: Een vette crème trekt veel langzamer in de huid dan gewone crèmes. U gebruikt een vette crème op een erg droge huid.
• Zalf: Een zalf is vetter en dikker dan een crème. Het laat een glimmend laagje achter op de huid. U gebruikt een zalf op een heel erg droge huid.
• Lotion: Een lotion is een dunne vloeistof. Een lotion wordt ook wel een smeersel of een huidemulsie genoemd.

Voorbeelden zijn lanette crème, cetomacrogol crème, vaseline lanette crème, vaseline cetomacrogol crème, lanette zalf, cetomacrogol zalf en koelzalf.

Koelzalf maakt de huid tijdelijk koel. Dit helpt extra tegen jeuk. Het koele gevoel duurt een paar minuten.

U kunt altijd een andere basiszalf uitproberen. Kies de basiszalf die u het fijnste vindt.

Wassen en douchen

Was je huid en haar niet te vaak met water en zeep. Beperk contact met water en gebruik lauw water.

U kunt beter niet dagelijks en niet te lang douchen. Gebruik douche-olie, geen zeep, en een milde shampoo.

Ga maximaal 1 keer in de 2 dagen onder de douche. Gebruik doucheolie en lauw water.

Ga maximaal 1 keer per week in bad. Gebruik badolie als u in bad gaat.

Dep uw huid na een douche of bad droog. Probeer niet te wrijven. Smeer uw huid daarna steeds goed in met de zalf die u van de dermatoloog gekregen heeft.

Kleding en warmte

Draag katoenen kleding. Van wollen en synthetische kleding kunt u meer jeuk krijgen.

Draag geen irriterende nylon of wollen kleding direkt op de huid, maar luchtige, absorberende kleding (katoen).

Koude lucht en droge lucht kunnen uw huid uitdrogen. U kunt dan sneller schilfers en een ontstoken huid krijgen.

Smeer daarom in de winter uw huid extra goed in, vooral uw gezicht en handen. Extreme warmte en vochtigheid (zweten) kan het eczeem verergeren.

Krabben beperken

Hoewel het erg lastig kan zijn om niet te krabben bij eczeem in de holtes, is het belangrijk om te proberen dit niet te doen.

Als u krabt, kan uw atopisch eczeem erger worden. De huid raakt beschadigd en hierdoor kunnen bacteriën en schimmels gemakkelijker de huid binnendringen.

Zo ontstaan nieuwe irritaties, beschadigingen en infecties. En dit verergert weer de eczeem en de jeuk.

Probeer in plaats van krabben de huid ter plekke in te smeren. Knip je nagels kort.

Behandeling van eczeem op de achterkant van de dij

Constitutioneel eczeem is niet te genezen, maar wel goed te behandelen. Een behandeling van atopisch eczeem kan de volgende doelen hebben: zorgen dat uw huid minder ontstoken is, zorgen dat de roodheid minder wordt en dat u minder schilfers heeft, uw huid zacht en soepel maken.

Er zijn verschillende manieren waarop we eczeem kunnen behandelen. Uw arts of verpleegkundig specialist bespreekt met u welke behandeling voor u het meest geschikt is.

Medicinale zalven

Crèmes op basis van cortisone helpen bij eczeem en jeuk. De voorkeur gaat naar een crème met een sterke concentratie aan cortisone.

Die mag je maar kort gebruiken. Cortisone maakt de huid immers dunner en brozer.

Gebruik de corticosteroïdzalven en crèmes niet langer dan nodig is. Indien de roodheid, de jeuk en de schilfering minder wordt, schakel dan over op een lichtere klasse hormoonzalf, of gebruik dezelfde hormoonzalf, maar slechts 1 keer per dag, of slechts 3 of 4 dagen van de week (intervalbehandeling).

Gebruik dan in plaats van de hormoonzalven wel een andere zalf als onderhoud voor de huid.

Andere behandelingen

In sommige gevallen kan een behandeling met ultravioletlicht een mogelijkheid zijn. Uw huid wordt dan twee keer per week belicht met ultraviolet-B licht of ultraviolet-A licht.

Als de behandeling met zalven onvoldoende werkt of wanneer er andere goede redenen zijn, kan de arts medicijnen in de vorm van tabletten voorschrijven.

Als de behandeling met zalven en pillen onvoldoende effectief is of te veel bijwerkingen geeft, kan het eczeem behandeld worden met injecties die u zelf kunt toedienen.

Uitzonderlijk kan je arts medicijnen in tabletvorm voorschrijven, bijvoorbeeld bij een zeer uitgebreide schimmelinfectie.

Behandeling bij een infectie

Is de uitslag het gevolg van een infectie door een bacterie (erysipelas, cellulitis) of een schimmel (ringworm)? Dan start je arts een behandeling met een antibioticum of met een antischimmelmiddel.

Patiënten met atopisch eczeem hebben een grotere kans op het krijgen van allerlei bacteriële, virale of schimmelinfecties. Ook een beschadigde huid draagt daar aan bij.

Treedt een infectie met S. aureus op, dan kan het eczeem verergeren, antibiotica zijn dan noodzakelijk.

Wanneer medische hulp zoeken?

Maak een afspraak bij je huisarts als het eczeem opeens terugkomt of erger wordt.

Neem sneller contact op met een arts bij een pijnlijke uitslag die zich snel verspreidt, een sterk gezwollen of warme huid, pus, toenemende roodheid of koorts.

Een rode zone op het been kan bijvoorbeeld wijzen op een veneuze trombose (of flebitis) of erysipelas (een bacteriële huidinfectie).

Ook bij een snel uitbreidende uitslag rond een tekenbeet, uitgebreide blaasjes, duidelijke infectietekenen of klachten die niet verbeteren met huidverzorging is medische beoordeling nodig.

tags: #eczema #derriere #cuisse