Vaccinatie met fillers: risico’s, klachten en veilig plannen van behandelingen

Een coronavaccinatie kan in zeldzame gevallen een tijdelijke overgevoeligheidsreactie veroorzaken op plaatsen waar een filler is ingespoten, zoals zwelling, roodheid, pijn, jeuk of verdikkingen. Deze reacties zijn doorgaans mild, ontstaan meestal binnen enkele dagen na de vaccinatie en verdwijnen vaak vanzelf of met eenvoudige medicatie.

Eerder gebruik van fillers is geen reden om u niet te laten vaccineren. De risico’s van een coronabesmetting zijn vele malen groter dan een mogelijke reactie van de coronavaccinatie op een fillerbehandeling. Wel wordt geadviseerd om vanaf twee weken vóór tot twee weken na een COVID-19-vaccinatie geen fillerbehandeling te laten uitvoeren.

Wat is bekend over vaccinaties en fillers?

Bij mensen die met fillers zijn behandeld kunnen vaccinaties bijwerkingen uitlokken, zoals verdikkingen en roodheid ter plaatse van de ingespoten filler. Deze reactie komt doordat het immuunsysteem actiever wordt door de vaccinatie en reageert tegen het lichaamsvreemde materiaal, de filler.

Over het algemeen kunnen bij vaccinaties zwellingen optreden als bijwerking. Dit is heel zeldzaam. Het immuunsysteem wordt door de vaccinatie geactiveerd en kan daardoor ook reageren op lichaamsvreemde stoffen zoals in deze gevallen de filler.

Hoewel hyaluronzuur een lichaamseigen stof is, kan het in uitzonderlijke gevallen toch door je immuunsysteem worden aangevallen. Deze bijwerkingen komen vaker voor na een vaccinatie of een infectie.

Deze bijwerkingen zijn niet specifiek toe te schrijven aan het coronavaccin en fillers. Door de vaccinatie wordt het immuunsysteem actiever en kan dit voor zwellingen zorgen. Deze zeldzame reactie op lichaamsvreemde stoffen, zoals een filler, is zeer ongewoon en goed te behandelen.

Welke klachten kunnen ontstaan?

Na het inspuiten van fillers kunnen er soms overgevoeligheidsreacties ontstaan. Dit zijn bijvoorbeeld zwelling, roodheid, pijn of jeuk op de plaats waar de filler is ingespoten.

Er kunnen ook bultjes onder de huid, infecties of veranderingen in pigmentatie van de huid ontstaan. Bij mensen die met fillers zijn behandeld kunnen vaccinaties bijwerkingen uitlokken, zoals verdikkingen en roodheid ter plaatse van de ingespoten filler.

De meest voorkomende verschijnselen waren oedeem/zwelling, angio-oedeem, erytheem, huidverharding en granuloom. Minder vaak voorkomende reacties waren onder meer spierpijn en lymfadenopathie.

Een coronavaccin kan een vertraagde overgevoeligheidsreactie op fillers veroorzaken. Dit kan binnen een dag tot een aantal maanden na vaccinatie ontstaan. Deze reacties kunnen ook voorkomen na infecties, zoals een corona-infectie.

Moderna en fillers

Het coronavaccin van de Amerikaanse farmaceut Moderna kan op plekken waar recent fillers zijn toegediend rode plekken en zwellingen veroorzaken. Mensen die fillers hebben en gevaccineerd zijn met het Moderna-vaccin kunnen in het meest extreme geval last krijgen van overgevoeligheid.

Onderzoek toont aan dat bij een enkeling roodheid en zwellingen ontstaan op de plek waar fillers zijn ingebracht. Deze bijwerkingen zijn niet ernstig en goed te behandelen.

De Food and Drug Administration in Amerika heeft in de afgelopen weken een aantal meldingen gekregen over patiënten die verdikking en roodheid ontwikkelden op plaatsen waar fillers waren ingespoten. Deze reactie trad op na hun vaccinatie met het Moderna-vaccin.

Van de 15.184 gevaccineerde mensen werd deze bijwerking bij drie patiënten gezien. De behandeling bestond uit orale toediening van corticosteroïden en antihistamine. Alle drie patiënten zijn restloos genezen.

Tot nu toe zijn deze bijwerkingen alleen gemeld bij het Moderna-vaccin en nog niet bij het BioNTech/Pfizer-vaccin.

Het advies van de Amerikaanse autoriteiten aan artsen is om geen fillerbehandelingen uit te voeren in de twee weken volgend op de tweede Moderna-vaccinatie. Hierdoor verminder je de kans op het krijgen van een inflammatoire reactie door de verhoogde immuunrespons.

BioNTech/Pfizer en fillers

Hetzelfde geldt voor het Coronavaccin van BioNTech/Pfizer, ook dit vaccin kan mogelijk zwellingen veroorzaken op plekken waar een filler is ingespoten.

De veiligheidscommissie (Prac) van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) meldt dat er een ‘op zijn minst redelijke mogelijkheid is van een oorzakelijk verband’ tussen het vaccin van BioNTech/Pfizer en gevallen van zwelling van het gezicht op plekken waar recent een fillers behandeling is uitgevoerd.

Prac heeft aanbevolen om de productinformatie van het vaccin van BioNTech/Pfizer te laten aanpassen om deze bijwerking op te nemen in de bijsluiter. De voordelen van het vaccin van BioNTech/Pfizer wegen volgens Prac echter nog steeds zwaarder dan de mogelijke bijwerkingen.

Het coronavaccin van Pfizer kan mogelijk lichte bijwerkingen hebben. Zo is bekend dat in een enkel geval zwellingen ontstaan bij mensen die gevaccineerd zijn met het Pfizer-vaccin en (recent) een filler hebben laten inspuiten.

Volgens de veiligheidscommissie van de European Medicines Agency (EMA) ‘is er op zijn minst een redelijke mogelijkheid van een oorzakelijke verband’ tussen de milde klachten door het coronavaccin en fillers. Mogelijke zwellingen kunnen goed behandeld worden.

Het EMA benadrukt dat de voordelen van een Pfizer-vaccinatie vele malen zwaarder wegen dan mogelijke bijwerkingen door een coronavaccinatie bij fillers.

Hoe vaak komt een reactie voor?

Uit recent onderzoek blijkt dat maar 3 van 15.184 Moderna-vaccinontvangers een lichte zwelling ervaart. De gemelde incidenten zijn zeer zeldzaam en deze reacties waren mild en snel verholpen met medicatie.

Voor twee van de corona vaccins, Moderna en Pfizer, is er een kans vastgesteld van ongeveer 0,02% op een tijdelijke, zwelling voor patienten die fillers hadden op het moment van de vaccinatie. Dit treedt dan binnen enige dagen na de vaccinatie op.

In de meeste gevallen is er geen enkele behandeling nodig en als er behandeld moet worden is een normale behandeling met pillen tegen allergie afdoende.

In alle gevallen verdween deze zwelling na kort gebruik van steroïden en/of antihistaminica (anti-allergie medicatie). Geen van de gevallen vereiste een ziekenhuisopname en er waren geen complicaties op de lange termijn.

De reacties duren namelijk vaak kort (enkele dagen) en zijn goed te behandelen. Mensen kunnen last krijgen van overgevoeligheidsreacties op fillers na een COVID-19-vaccinatie. Dit vormt geen belemmering om te vaccineren.

Onderzoek naar reacties na verschillende vaccins

Het team van de aan Bsure verbonden artsen in samenwerking met andere artsen van UMC en Erasmus MC hebben een studie gemaakt van 20 cases van dermal filler complicaties veroorzaakt door het COVID-19 vaccine.

Van januari 2021 tot juli 2021 werden er 20 complicatie cases genalyseerd veroorzaakt door COVID-19 vaccins in het eerder genoemde cohort. De gebruikte COVID-19 vaccines waren Pfizer/Biontech (11; 55%), Moderna (5; 25%), Astra-Zeneca (3; 15%) en Spoetnik (1; 5%).

Conclusie van het onderzoek waren dat bij een klein aantal patiënten die met dermal filler(s) zijn geïnjecteerd, en waarschijnlijk in verband met een specifieke genetische achtergrond, het COVID-19-vaccin een immuungemedieerde inflammatoire hyperreactiviteit in de gevulde gebieden kan veroorzaken.

Dit feit kan zowel voorkomen in gevallen die al een inflammatoire adverse event (AE) hadden die verband hield met fillers, als in degenen die geen eerdere AE hebben gehad. In de eerste gevallen moeten speciale overwegingen worden gemaakt.

Mensen met een voorgeschiedenis van AE gerelateerd aan fillers en degenen die deze hebben ervaren na de eerste doses van het COVID-19-vaccin, moeten volledige informatie krijgen over het risico op het ontwikkelen van AE.

Reacties na AstraZeneca en andere vaccins

Tot en met 20 oktober 2021 ontving Bijwerkingencentrum Lareb zes meldingen van overgevoeligheidsreacties op fillers na vaccinatie 2,8 miljoen vaccinaties met AstraZeneca.

Overgevoeligheidsreacties op fillers waren tot nu toe alleen bekend bij Pfizer, Moderna en griepvaccins. Van de zes meldingen waren er vijf na de eerste vaccinatie met AstraZeneca.

De gemelde klachten waren zwellingen, harde plekken of bulten onder de huid, huiduitslag, littekenvorming en ontstekingsreacties. De overgevoeligheidsreacties op de fillers ontstonden binnen een aantal uren tot 20 dagen na vaccinatie.

De fillers waren twee tot zeven maanden vóór de vaccinatie ingespoten. De duur van de klachten varieerde tussen 24 uur tot 1 maand.

De reacties op fillers zijn gemeld bij COVID-19-vaccinaties van AstraZeneca, Pfizer/BioNTech en Moderna. Reacties traden op na een eerste, tweede of boostervaccinatie.

Waarom kan een vaccin een reactie op een filler veroorzaken?

De zwellingen betreffen gebruikelijke reacties van het immuunsysteem. Dat wil zeggen dat deze na ieder willekeurig vaccin kunnen voorkomen.

De oorzaak van een overgevoeligheidsreactie ligt bij T-lymfocyten, een afweercel. Het zijn witte bloedcellen die ook bekend staan als T-cellen.

In zeldzame gevallen kan een prikje in de huid een immunologische reactie veroorzaken: zwelling. Dit prikje hoeft overigens niet van een filler of botox te komen.

Tocht wordt nu aanvullend onderzoek gedaan naar andere mogelijke oorzaken van deze overgevoeligheid. Men kijkt nu ook naar de invloed van bijvoorbeeld injectietechnieken en verschillende stoffen waar fillers van gemaakt zijn.

De oorzaak ligt dus niet bij een rechtstreekse verandering van de filler door het vaccin, maar bij een tijdelijke of vertraagde ontstekingsreactie van het immuunsysteem.

Fillers en boosterprikken

Inmiddels is bekend dat fillers kort na een eerste COVID-19-vaccinatie zwelling kan opleveren. Dit is zeldzaam en niet ernstig: binnen een aantal dagen is deze zwelling weer verdwenen.

Maar hoe zit het met de Boosterprik? Hebben fillers invloed op een tweede of derde coronavaccin? Overgevoeligheidsreacties, ook na een boosterprik, komen zelden voor.

Het lichaam reageert in zeldzame gevallen heviger op een boosterprik dan een eerste vaccinatie, na een fillerbehandeling. Dit heeft allemaal te maken met een vertraagde ontstekingsreactie.

Voorbeeld van een reactie na een boosterprik

Een 38-jarige vrouw uit Noord-Amerika kreeg dit jaar last van pijnlijke zwellingen na haar boosterprik: het COVID-19 Pfizer-BioNTech-vaccin. De pijn en zwelling namen na enkele dagen weer helemaal af.

Op 11 december 2020 liet de vrouw haar lippen behandelen met een filler op basis van hyaluronzuur. Ongeveer een maand daarna, op 8 januari 2021, kreeg ze haar eerste covidvaccin.

De tweede dag na deze vaccinatie trad een milde reactie op. Het waren kleine knobbeltjes waren zichtbaar op zowel de boven- als onderlip met milde pijn. Na zeven dag waren deze volledig verdwenen. Zonder medicatie of behandeling.

Op 11 februari 2021 ontving de vrouw haar boosterprik: een tweede dosis van het Pfizer-vaccin. Twee dagen later vertelde ze haar arts over gevoeligheid in haar bovenlip.

Kort daarna ontwikkelde zich een oedeem op zowel haar boven- als onderlip. De oorzaak bleek een vertraagde overgevoeligheidsreactie na de vaccinatie.

Ze werd behandeld met methylprednisolontabletten. In 5 dagen was een duidelijke verbetering te zien, gekenmerkt door een vermindering van de zwelling en pijn.

De zaak van deze vrouw was een uitzondering, maar mag toch genoemd worden. Mensen met overgevoeligheidsreacties na een eerste vaccin, wachten het beste langer met een nieuwe fillerbehandeling.

Invloed van fillers op de werking van vaccins

Voor zover bekend zijn hebben goedgekeurde fillers geen invloed op de werking van vaccins. Niets wijst erop dat het effect van je vaccin afneemt na een fillerbehandeling.

Je zult er dus ook niet sneller besmet door raken met het Coronavirus. Je vaccin heeft verder geen enkele invloed op de werking van je filler.

Ook verandert de stof of de eigenschap van je filler niet door een vaccin. Er is dus geen aanwijzing dat een filler de bescherming van een vaccin vermindert of dat een vaccin de filler rechtstreeks aantast.

Invloed van botox op vaccinatie

Het Coronavaccin heeft geen invloed op een Botox behandeling. Vooralsnog zijn geen bijwerkingen bekend van een coronavaccinatie in relatie tot een botoxbehandeling.

Botuline toxine (Botox) wordt absoluut niet beïnvloed door een vaccinatie.

Hoe lang wachten met een fillerbehandeling?

Ondanks dat risico’s klein zijn, is ons advies: Als je een Coronavaccinatie van Moderna of BioNTech/Pfizer krijgt, geen filler behandelingen te ondergaan in de 2 weken voor en na de vaccinatie.

Hierdoor verminder je de kans op het krijgen van bijwerkingen aanzienlijk. Wel adviseren we vanuit SkinSurgery om twee weken voor en twee weken na je Moderna of Pfizer vaccinatie, geen filler behandeling te ondergaan.

De Nederlandse Vereniging Cosmetische Geneeskunde (NVCG) heeft haar leden geadviseerd om in ieder geval geen filler behandeling uit te voeren in een periode van twee weken voor tot twee weken na COVID-19 vaccinatie.

Het advies om ook vóór de vaccinatie te wachten hangt samen met het feit dat iedere fillerinjectie leidt tot een (subklinische) inflammatoire respons. Dus: van twee weken voor tot twee weken na de Moderna-vaccinatie geen fillerbehandeling uitvoeren.

In de meeste gevallen is 2 weken wachten na een vaccinatie ruim voldoende om geen last te krijgen van eventuele overgevoeligheidsreacties.

Was je na je eerste of tweede vaccinatie al gevoelig of had je al last van milde zwelling? Wacht dan liever een paar weken extra en overleg in alle gevallen met je cosmetisch arts wat wijsheid is.

Wie heeft meer kans op een reactie?

Vooraf is het onmogelijk vast te stellen wie last zal krijgen van zwelling na een fillerbehandeling. Wel kun je rekening houden met een aantal zaken.

Heb je eerder een overgevoeligheidsreactie gehad na een vaccin? Dan heb je ook na de boosterprik weer kans dat dit gebeurt.

Mensen met een voorgeschiedenis van AE gerelateerd aan fillers en degenen die deze hebben ervaren na de eerste doses van het COVID-19-vaccin, moeten volledige informatie krijgen over het risico op het ontwikkelen van AE.

Bij degenen bij wie de eerste dosis vaccin inflammatoire AE veroorzaakt of induceert, zou de aanbeveling zijn om de volgende dosis uit te stellen op basis van de klinische follow-up, comorbiditeiten en algemene risicofactoren voor COVID-19.

Wat te doen bij zwelling of andere klachten?

Wie last krijgt van zwellingen krijgt na een fillerbehandeling kan snel en goed geholpen worden. Injecties met hyaluronidase lossen fillers op basis van hyaluronzuur direct op.

Zwelling die voorkomen na andere injectables lossen op met antihistaminica, corticosteroïden en andere medicatie. Zelfs zonder medicatie lossen de meeste overgevoeligheidsreacties zich vanzelf op.

In alle gevallen verdween deze zwelling na kort gebruik van steroïden en/of antihistaminica (anti-allergie medicatie). De gemelde incidenten zijn zeer zeldzaam en deze reacties waren mild en snel verholpen met medicatie.

Bij onverklaarbare verdikkingen of roodheid in een gebied dat mogelijk met een filler is behandeld na een vaccinatie is het belangrijk dit te laten beoordelen door een arts.

Wanneer medische hulp inschakelen?

Zwelling, roodheid, pijn, jeuk, harde plekken of bultjes onder de huid kunnen passen bij een overgevoeligheidsreactie op een filler. Deze klachten zijn meestal tijdelijk, maar een arts kan beoordelen welke behandeling nodig is.

Bij ernstige of snel toenemende zwelling, benauwdheid, zwelling van de tong of keel, uitgebreide huiduitslag of algemene ziekteverschijnselen is directe medische beoordeling nodig.

Vaccinatie niet uitstellen vanwege fillers

We willen benadrukken dat eerder gebruik van fillers geen reden is om je niet te laten vaccineren. De risico’s van een COVID-19 besmetting zijn veel groter dan de risico’s van een reactie op een vaccin omdat je in het verleden een fillerbehandeling hebt gehad.

Dit advies baseren we op het feit dat het ging om een heel klein aantal gemelde patiënten waarbij sprake was van een bijwerkingen, de minimale ernst van de reactie en de minimale behandeling die nodig was om de reactie te verhelpen.

Volgens experts is er geen reden om af te zien van fillers of vaccinatie. Het EMA benadrukt dat de voordelen van een Pfizer-vaccinatie vele malen zwaarder wegen dan mogelijke bijwerkingen door een coronavaccinatie bij fillers.

De Food and Drug Administration (FDA), de autoriteit in Amerika, en de fabrikanten van de goedgekeurde COVID-19-vaccins blijven controleren op andere soortgelijke reacties.

Praktisch schema voor vaccinatie en fillers

tags: #vaccinatie #met #fillers