Kattenschurft is een besmettelijke huidaandoening die wordt veroorzaakt door verschillende soorten schurftmijten. De mijten graven zich in de huid van katten en kunnen soms ernstige huidveranderingen veroorzaken.
Schurft bij katten wordt meestal herkend aan hevige jeuk, overmatig krabben, roodheid, schilfers, korstjes en kale plekken, vooral op de kop, oren en nek. Omdat de aandoening niet vanzelf geneest en zich kan uitbreiden, is het belangrijk om bij een vermoeden zo snel mogelijk een dierenarts te raadplegen.
Wat is schurft bij de kat?
Schurft is een verzamelnaam voor elke huidaandoening die wordt veroorzaakt door mijten van de sarcoptiforme familie. De schurftmijt is een heel kleine spinachtige parasiet met acht pootjes, die voornamelijk op de kat leeft.
Schurft bij de kat wordt veroorzaakt door de schurftmijt, oftewel Notoedres cati. Deze achtpotige parasieten brengen hun gehele leven op hun gastheer door. De mijten zijn met het blote oog niet zichtbaar, maar de klachten die de parasiet geeft wel.
De vrouwtjes van deze indringers graven een soort van gangen in de huid van je kat waar zij vervolgens hun eitjes leggen. Het beestje graaft gangetjes in de opperhuid van de kat en plant zich hier ook voort.
Het gevolg hiervan is onder andere erge jeuk en een geïrriteerde rode huid. Een kat met schurft heeft vaak enorme jeuk en irritatie, wat je als baasje niet kunt missen.
Welke soorten mijten kunnen schurft veroorzaken?
Er zijn verschillende soorten mijten die bij katten schurft kunnen veroorzaken. De verschijnselen van schurft bij katten hangen in de eerste plaats af van het type mijt dat de ziekte veroorzaakt.
Kop-schurft door Notoedres cati
De graafmijt (Notoedres cati) graaft zich in de huid van de kat en veroorzaakt een sterke allergische reactie. Kop-schurft begint meestal op de kop, de oren, het gezicht en de nek.
Van daaruit kan de besmetting zich verder verspreiden over het hele lichaam - in dat geval spreekt men van een gegeneraliseerde vorm van kop-schurft. Schurft bij katten kan het hele lichaam van het dier bedekken.
Oorschurft
Een veelvoorkomende vorm van schurft bij katten is oorschurft. Oormijten bij katten tasten vooral de oren aan.
Vossenschurft
Graafmijten (Sarcoptes-mijten) komen vooral voor bij wilde dieren, met name bij vossen. Zwerfkatten of buitenkatten die in velden of bossen rondlopen, kunnen daardoor besmet raken met vossenschurft.
Bij gezonde katten komt vossenschurft echter relatief zelden voor. Vossenschurft begint meestal op de buik en flanken.
Schilfermijt of vachtmijt
De schilfermijt of vachtmijt (Cheyletiella) kan zowel honden, katten als konijnen besmetten. Ook wij als mensen kunnen er jeukende bultjes door krijgen.
De mijt graaft zich niet in, maar leeft in de oppervlakkige huidlaag. De infectie is erg makkelijk overdraagbaar en kan via direct contact verlopen, maar de mijten kunnen ook overgedragen worden door luizen, vlooien en vliegen.
De infectie geeft het beeld van “roos”, er zitten veel schilfers in de vacht en soms ook kleine korstjes. Sommige dieren hebben alleen wat schilfering, terwijl andere dieren er ontzettende jeuk door krijgen.
De beginnende symptomen van schurft bij katten lijken veel op die van de vachtmijt. Het is belangrijk dat de dierenarts vaststelt van welke soort mijt je kat last heeft, zodat er een gerichte behandeling ingezet kan worden.
Schurft op de kop: waar begint de besmetting?
Schurftmijten bevinden zich meestal op plekken als de kop, oren en nek. Schurftmijten bevinden zich het liefst op de kop en in de nek van de kat.
De eerste zichtbare symptomen van schurft ontstaan dan ook meestal op deze plekken. Een onbehandelde schurftinfectie kan zich vervolgens over het hele lichaam van de kat verspreiden.
Schurft gaat bij de kat daarom ook vaak gepaard met lelijke kale plekken op de kop, oren, en nek en ernstige huidveranderingen.
Symptomen van kattenschurft
Wanneer je kat last van schurft heeft dan zal dat niet lang onopgemerkt blijven. Schurftmijt zorgt namelijk voor ernstige jeuk en irritatie.
De eerste symptomen verschijnen vaak al binnen enkele dagen, zoals: het schilferen en rimpelen van de huid, overmatig krabben en algehele onrust van je geliefde huisdier.
De symptomen van schurft worden pas zichtbaar na 2 tot 6 weken na besmetting. Dit komt doordat het even duurt voordat de mijten volwassen zijn en eitjes hebben gelegd.
Typische symptomen van schurft bij katten zijn onder andere:
- Ernstige of intense jeuk
- Veelvuldig krabben
- Overmatig likken
- Roodheid van de huid
- Schilfers
- Kale plekken
- Haaruitval
- Een matte vacht
- Wondjes op de huid
- Blaasjes of rode bultjes
- Korsten en een verdikte huid
- Onrust en algehele malaise
- Verminderde eetlust
De intense jeuk leidt tot onder andere overmatig likken. Geïnfecteerde katten hebben vaak zoveel jeuk dat ze hun huid beschadigen.
Dermatitis; korstige, gele laesies op de oren, het gezicht en de nek. Sommige katten hebben daarbij huidverkleuring, met bultjes of een schilferige huid.
Haaruitval; Bij katten met schurft komen vaak plekken met haaruitval voor als gevolg van voortdurend krabben en zelftrauma.
Als door voortdurend krabben bacteriën in de wondjes terechtkomen, kan dit leiden tot bacteriële secundaire infecties die het ziektebeeld verergeren.
In een verder gevorderd stadium kunnen er ook bacteriële infecties ontstaan. Het hoeft echter niet zo ver te komen, zeker niet wanneer je er tijdig bij bent.
Besmette kittens hebben vaak zoveel jeuk dat ze stoppen met eten en vaak gewicht verliezen. Dit kan zo ernstig zijn dat sommige dieren vermageren en kunnen sterven.
Is kattenschurft gevaarlijk?
Kattenschurft is een jeukende huidaandoening die door verschillende schurftmijten wordt veroorzaakt. Als de aandoening onbehandeld blijft, kan schurft bij katten leiden tot ernstige huidontstekingen en andere gezondheidscomplicaties.
Hoewel de aandoening meestal niet gevaarlijk is, is schurft bij je kat wel erg vervelend en enorm besmettelijk. Het is daarom belangrijk dat je je kat met schurft in een vroeg stadium door een dierenarts laat behandelen.
Notoedres-schurft kan bij katten een bijzonder ernstig verloop hebben. Het komt helaas regelmatig voor dat de gegeneraliseerde vorm van schurft zonder behandeling tot de dood van de getroffen kat leidt.
De ziekte treedt vooral op bij katten waarvan het immuunsysteem al door andere factoren is verzwakt, bijvoorbeeld door een onderliggende aandoening of ondervoeding. Zwerfkatten of zieke katten lopen daarom een verhoogd risico.
Hoe besmettelijk is schurft bij katten?
Een geïnfecteerde kat is enorm besmettelijk, met name voor zijn of haar soortgenoten, maar ook andere dieren kunnen besmetting oplopen en dus ook besmetten.
Schurftmijten zijn uitermate besmettelijk. Binnen een groep katten of kittens kan de schurftmijt zich snel verspreiden.
Besmetting door direct contact
Besmetting met Notoedres cati vindt plaats via direct contact met een geïnfecteerde kat. Waarschijnlijk vindt dit plaats door overdracht van larven of nimfen.
Direct contact tussen dieren is de meest voorkomende vorm van overdracht. Als je kat direct contact heeft met een besmette kat of een ander besmet dier, kunnen de mijten overspringen op je kat.
Waar mogelijk moet je dus het contact van je kat met zwerfkatten voorkomen of tot een minimum beperken.
Besmetting via de omgeving
Schurftmijten kunnen daarnaast een aantal dagen overleven zonder gastheer, waardoor besmetting ook mogelijk is via voorwerpen en voeding. Denk hierbij aan gedeelde slaapplaatsen, borstels en kleding.
Omdat de mijt ook korte tijd in de omgeving kan overleven, kunnen katten ook schurft krijgen via bijvoorbeeld besmette voeding en materialen.
Onder gunstige omstandigheden kan de schurftmijt tot drie weken in de omgeving overleven. Bij kamertemperatuur is dit maximaal zes dagen.
Aangezien de schurftmijt, Notoedres cati, een obligate huidparasiet is, kan hij niet lang overleven in de omgeving. Direct contact blijft daarom de meest voorkomende vorm van overdracht.
Is schurft besmettelijk voor mensen?
Zelfs mensen kunnen besmet worden raken met deze parasiet. De schurftmijt is nogal eenkennig. Hij zit het liefst op je kat.
Ja, mensen kunnen door contact met besmette katten schurftmijten oplopen - het gaat dus om een zoönose. Ook bij mensen kan huidirritatie het gevolg zijn van een besmetting met mijten, hoewel schurft bij mensen meestal vanzelf geneest.
Als mensen door deze schurftmijt worden besmet, kunnen ze tijdelijk ook jeuk en korstjes krijgen. Als de mijt toch bij jou terecht komt, kan je jeuk, roodheid en korstjes verwachten.
Dit hoef je niet te behandelen: het gaat vanzelf over bij mensen. Wel is het verstandig om contact met een dierenarts op te nemen wanneer de huidklachten aanhouden of ernstig zijn.
Kunnen katten schurft krijgen van mensen?
De schurftmijten die op mensen zitten, zijn een andere soort dan de mijten dan op de kat leven. Katten kunnen dus geen schurft krijgen van mensen.
Omdat elke diersoort zijn “eigen schurftmijt” heeft, zal een infectie zich via mensen en andere dieren niet verder verspreiden.
Hoe wordt schurft bij een kat vastgesteld?
De tekenen van schurftmijt kunnen ook door andere aandoeningen veroorzaakt worden. Raadpleeg daarom steeds je dierenarts.
Als je vreest dat jouw kat aan een mijtenplaag lijdt, maak dan een afspraak met de dierenarts. Zodra u tekenen van een parasietenbesmetting bij uw kat opmerkt, moet u een dierenarts raadplegen.
De dierenarts zal je huistijger grondig onderzoeken en een microscopische evaluatie doen om zo de oorzaak van de ziekte vast te stellen.
Na een grondig lichamelijk onderzoek zal de dierenarts dan enkele monsters nemen. Een eenvoudige test is het nemen van een plakband monster dat onder een microscoop wordt onderzocht.
Dit is een eenvoudige, niet-invasieve test die de meeste katten goed verdragen. Soms moet een meer invasief huidschraapsel worden genomen.
Hiervoor is meestal verdoving nodig. Veel soorten schurftmijten veroorzaken vergelijkbare klinische symptomen bij katten, dus de diagnose wordt bevestigd door de huid van de kat onder een microscoop te onderzoeken.
Het is mogelijk dat een microscopisch onderzoek niet direct de schurftmijt kan identificeren, dit omdat de parasieten diep in de huid dringen.
Er is een goed medicijn tegen schurft beschikbaar. Maar de aanwezigheid van de mijten is soms moeilijk aan te tonen.
Dit komt doordat de mijt onder de opperhuid leeft en de dierenarts dus een diep afkrabsel van de huid moet maken. Een behandeling van schurft bij de kat bestaat daarom vaak uit het uitsluiten van de aanwezigheid van andere mijten, gevolgd door een behandeling tegen schurft.
Behandeling van schurft bij de kat
Schurft bij katten zal niet vanzelf genezen zonder behandeling; het vereist behandeling om de schurftmijten die de aandoening veroorzaken, te elimineren.
Wanneer je zo vroeg mogelijk met de behandeling van schurft bij je kat start, dan ben je waarschijnlijk op tijd om lelijke plekken en bacteriële infecties te voorkomen.
Heb je deze parasiet gedetecteerd of heb je een vermoeden, ga dan zo snel mogelijk langs bij de dierenarts. Raadpleeg altijd de dierenarts voordat je jouw huisdier medicijnen toedient.
Antiparasitaire middelen
Afhankelijk van het type mijt zijn er verschillende middelen tegen mijten voor katten in uiteenlopende vormen, bijvoorbeeld spot-on, zalf, druppels en tabletten.
Een behandeling tegen schurftmijt bestaat uit een antiparasitair middel dat op de huid gedruppeld moet worden. Het is belangrijk om de behandeling niet te vroeg te stoppen.
Ga er in ieder geval net zo lang mee door totdat de huidklachten volledig verdwenen zijn. Wanneer er mijten zijn achtergebleven begint de infectie namelijk gewoon weer opnieuw.
Kalkzwaveldips
Kalkzwaveldips is één behandeling. Wekelijkse dips voor maximaal 4-8 weken zijn nodig met twee negatieve huidtests om de oplossing te bevestigen.
Jammer genoeg vinden weinig katten het prettig om gedoopt te worden. Daarnaast is een nadeel dat het product sterk ruikt en kan het ervoor zorgen dat de vacht van je kat tijdelijk geel verkleurt.
Het kan ook vlekken maken op je huid en op handdoeken, dus draag altijd handschoenen!
Injecteerbare insecticiden
Injecteerbare insecticiden zijn onderhuidse injecties die elke twee weken bij de kat toegediend worden door de dierenarts. Drie behandelingen zijn meestal voldoende om een besmetting te elimineren.
Behandeling van bacteriële infecties
Niet alle katten hebben antibiotica nodig. Deze moeten eventuele secundaire bacteriële infecties behandelen.
Antibiotica doden de mijten zelf niet. Soms moet een secundaire bacteriële infectie, een infectie ten gevolge van het krabben, bestreden worden met shampoo, een jeukremmer of antibiotica.
Bij ernstige gevallen, wanneer er sprake is van bacteriële infecties, zal de dierenarts waarschijnlijk antibiotica voorschrijven.
Alle dieren in het huishouden behandelen
Het is belangrijk om alle huisdieren in huis te behandelen. Dit om herinfectie te voorkomen.
Om uw kat langdurig van mijten te verlossen, is het noodzakelijk om ook alle andere dieren in het huishouden mee te behandelen.
Let op dat ook alle dieren die contact hebben met jouw kat behandeld moeten worden.
De omgeving reinigen
Aangezien schurft erg besmettelijk is, is het afzonderen van je kat de eerste stap. Ook zal de omgeving behandeld moeten worden.
Dit houdt onder andere in dat het huis goed schoon gemaakt moet worden met heet water en speciale tegen mijt bestemde reinigingsmiddelen.
Was alle beddengoed, knuffels en andere textiel op minimaal 60 graden Celsius. Was daarom alle textiel waarmee uw kat in contact komt op minimaal 60 graden Celsius.
Stofzuig alle vloeren en meubels grondig en gooi de stofzuigzak nadien weg. Stofzuig daarnaast alle tapijten en gestoffeerde meubels en desinfecteer oppervlakken met schoonmaakmiddelen die geschikt zijn om mijten te bestrijden.
Reinig daarnaast de omgeving van je dier grondig, zoals bijvoorbeeld alle slaapplaatsen. Gebruik een omgevingsspray voor de plekken die je niet kunt wassen.
Het is belangrijk om je huis grondig schoon te maken om te voorkomen dat de mijten terugkomen.
Hoe lang duurt het herstel?
Met de juiste behandeling zullen de mijten snel genoeg verdwijnen. De huid heeft echter meer dan een maand nodig om volledig te herstellen.
De prognose voor een kat met schurft hangt af van verschillende factoren. Naast eventuele onderliggende aandoeningen en de ernst van de mijtenbesmetting speelt vooral het type mijt een belangrijke rol.
Het is belangrijk om de behandeling niet vroegtijdig te stoppen, ook niet wanneer de jeuk en huidafwijkingen tijdelijk lijken te verminderen.
Huismiddeltjes tegen kattenschurft
Op internet zijn er veel huismiddeltjes tegen schurft bij katten te vinden. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld het gebruik van witte azijn, welke een antiseptische en antibacteriële werking heeft, of oliën zoals olijfolie om jeuk en irritaties te verlichten.
In verschillende berichten wordt gesproken over huismiddeltjes die kattenschurft zouden verlichten - zoals bijvoorbeeld appelazijn of kokosolie voor katten.
Ondanks dat deze huismiddeltjes tegen schurft bij katten enigszins effectief kunnen zijn, zullen zij niet het gehele probleem kunnen aanpakken. Huismiddeltjes bestrijden ook geen parasieten.
De werking hiervan is niet wetenschappelijk bewezen en ze kunnen soms andere klachten veroorzaken. In het ergste geval kan zelfbehandeling met huismiddeltjes zelfs tot een verergering leiden.
Azijn bijvoorbeeld, kan onverdund behoorlijk agressief zijn voor de huid van je kat. Daarnaast is het nooit verstandig om zomaar middeltjes aan je kat toe te dienen zonder eerst een deskundige te raadplegen.
Het is aan te raden om alleen een goed werkend middel tegen schurft te gebruiken, voorgeschreven door de dierenarts.
Natuurlijke middelen en huidverzorging
Houd er echter rekening mee dat de medicatie die een dierenarts voorschrijft chemische middelen bevatten welke de gezondheid van je dier op andere manieren weer kan benadelen.
Het kan daarom verstandig zijn om eerst eens naar alternatieve en natuurlijke middelen te kijken, aangezien er prima natuurlijke alternatieven zijn.
Voor de huidverzorging wordt het wassen met anti-seborroe shampoo genoemd. Voor het herstel van de huid wordt het wassen met anti-seborroe shampoo aangeraden.
Een goede huidverzorging kan onderdeel zijn van het herstel, maar natuurlijke middelen vervangen geen gerichte antiparasitaire behandeling wanneer schurft is vastgesteld.
Schurft voorkomen bij je kat
Helaas kan schurft niet geheel worden voorkomen. Toch zijn er een aantal dingen die je kunt doen om de kans erop te verminderen of om eventuele besmetting zo snel mogelijk te bestrijden.
Je kunt schurft bij je kat niet altijd voorkomen. Wel is het zo dat katten die veel met andere katten in contact komen, of een lage weerstand hebben, een groter risico lopen om met de parasiet besmet te raken.
Om te voorkomen dat je kat überhaupt besmet raakt met mijten, is het verstandig om speciale middelen ter bescherming tegen parasieten te gebruiken.
Sommige medicijnen of insecticiden kunnen preventief worden gebruikt. Dit is vooral nuttig als je een kat hebt die vooral buiten leeft.
Waar mogelijk moet je het contact van je kat met zwerfkatten voorkomen of tot een minimum beperken. Om te voorkomen dat je kat Cheyletiella oploopt zou je contact tussen je kat en andere katten moeten vermijden.
Neem je een andere kat in huis, houd deze dan eerst in quarantaine en wacht tot de uitslag van de parasietentest negatief is.
Reizende katten en katten die regelmatig verzorgd moeten worden, moeten dat doen in een instelling die uitstekende hygiëne- en ontsmettingsprotocollen hanteert.
Denk hierbij aan het grondig schoonhouden van je huis en de voorwerpen die gebruikt worden door je kat. Het is goed de spullen van je kat regelmatig te reinigen en ook de omgeving schoon te houden.
Ten slotte is het altijd aan te raden om de weerstand van je dier op peil te houden. Omdat schurft meestal alleen uitbreekt bij katten met een verzwakt immuunsysteem, is het bovendien belangrijk om je kat regelmatig door een dierenarts te laten controleren en te zorgen voor een evenwichtige, soortgerichte voeding.
Dit kun je doen door het gebruik van de juiste voeding en voedingssupplementen. Een goede weerstand van je dier helpt niet alleen om infecties te voorkomen.
Daarnaast kan je de weerstand van je kat op peil houden door je dier regelmatig tegen parasieten te behandelen en te vaccineren volgens het vaccinatieschema.
Tot slot, blijf alert en houd symptomen in de gaten. Op die manier ben je er waarschijnlijk tijdig bij en kunnen ernstige problemen voorkomen worden.
Wanneer naar de dierenarts?
Zodra je tekenen van een parasietenbesmetting bij je kat opmerkt, moet je een dierenarts raadplegen. Dat is niet alleen belangrijk voor de gezondheid van je kat, maar ook voor die van je gezin en uzelf.
Neem contact op met een dierenarts wanneer je kat hevige jeuk heeft, kale of korstige plekken op de kop krijgt, veel krabt, wondjes ontwikkelt, minder eet of onrustig en ziek oogt.
Een snelle diagnose maakt het mogelijk om de juiste mijtgerichte behandeling te starten en verdere verspreiding naar andere dieren in het huishouden te beperken.