Aanmaak van melatonine in de huid stimuleren

De aanmaak van melatonine in de huid kan vooral worden ondersteund door overdag voldoende natuurlijk licht te krijgen, ’s avonds fel en blauw licht te beperken, voldoende slaap en een regelmatig slaap-waakritme aan te houden en de huid dagelijks tegen uv-straling te beschermen. De huid maakt melatonine lokaal aan, onafhankelijk van de pijnappelklier, en gebruikt het vooral ter bescherming tegen oxidatieve stress, uv-schade en DNA-schade.

Een crème of serum met melatonine kan de huid plaatselijk van melatonine voorzien, maar het onderzoek naar de juiste dosering, toepassing en langetermijnwerking is nog volop in ontwikkeling. Een melatonineproduct voor de huid vervangt geen zonnebescherming, slaap of medische behandeling en heeft alleen effect op de plaatsen waar het wordt aangebracht.

Wat is melatonine?

Melatonine is een hormoon dat in een klein structuurtje van de hersenen, de pijnappelklier, wordt geproduceerd. Melatonine regelt onze biologische klok, ons dag- en nachtritme dus. De productie van melatonine neemt toe als het donker wordt. Dat zorgt ervoor dat je slaperig wordt.

Melatonine ken je waarschijnlijk vooral als het slaaphormoon, het stofje dat ons bioritme regelt. Misschien heb je ooit weleens een tabletje genomen tegen een jetlag? Maar melatonine doet nog veel meer dan het regelen van ons dag- en nachtritme.

Het hormoon helpt eigenlijk het gehele lichaam gezond te blijven. Melatonine speelt namelijk een cruciale rol in het vertragen van alle verouderingsprocessen. Het hormoon helpt de productie van vrije radicalen te verminderen en de schade daarvan te neutraliseren. Ook zorgt melatonine ervoor dat de energiefabriekjes van onze cellen, de zogeheten mitochondriën, goed draaien.

Verder versterkt het hormoon ons immuunsysteem op verschillende manieren en vermindert melatonine allerlei chronische ontstekingsprocessen, die geassocieerd worden met veroudering.

Melatonine wordt ook in de huid aangemaakt

Inmiddels weten we dat melatonine behalve in de hersenen ook in andere weefsels in het lichaam wordt gemaakt, onder meer in de huid. Onze huid heeft echt een heel vernuftig productiesysteem. De huid maakt melatonine lokaal aan, onafhankelijk van de epifyse.

Huidcellen maken zelfs afgeleide stofjes van het hormoon, zoals AMK en AFMK, die nog veel effectiever zijn in het bestrijden van schade dan melatonine zelf. Vooral in de energiefabriekjes van de huidcellen, de mitochondriën, is de productie van melatonine hoog. Dat is ook de plek waar de meeste vrije radicalen ontstaan.

Dit is belangrijk omdat je huid iedere dag wordt blootgesteld aan uv-straling, schadelijke deeltjes in de lucht door vervuiling en andere milieu-invloeden. Melatonine werkt in de huid vooral ter plekke als antioxidant en uv-beschermer.

Twee verschillende melatoninesystemen

De melatonine in je hersenen regelt je biologische klok en slaap. Licht, inclusief een deel van het UVA-spectrum, komt je oog binnen. Daar prikkelt het speciale lichtgevoelige cellen in het netvlies, die geen beeld verwerken maar lichtintensiteit en ritme waarnemen.

Deze cellen sturen signalen naar de suprachiasmatische kern, de SCN, in de hypothalamus. De SCN is jouw biologische klok: het regelt onder andere je slaap-waakritme, lichaamstemperatuur en hormoonhuishouding.

De SCN stuurt weer signalen naar de pijnappelklier, die ’s avonds melatonine aanmaakt zodra het donker wordt. Zonlicht overdag, vooral blauw licht, onderdrukt die productie van melatonine omdat we overdag alert moeten zijn.

Overdag bij daglicht wordt er door je pijnappelklier serotonine aangemaakt en zodra het donker wordt omgezet op melatonineproductie. De centrale melatonineroute start bij tryptofaan, dat wordt omgezet in serotonine en daarna in melatonine.

De huid heeft daarnaast een eigen, perifeer melatoninesysteem. Ook daar vormt tryptofaan het uitgangspunt, waarbij vitamine B6 en calcium een rol spelen als cofactoren bij de omzetting naar serotonine en daarna melatonine.

Dit melatoninesysteem werkt vooral lokaal, dus het melatonine dat in de huid wordt gemaakt, circuleert niet in grote hoeveelheden door het hele lichaam zoals epifysemelatonine. Melatonine die lokaal in de huid wordt gemaakt, beïnvloedt de epifyse eigenlijk niet; het werkt vooral ter plekke als antioxidant en uv-beschermer.

De licht-route via de ogen, SCN en epifyse en de huid-route via tryptofaan en cofactoren in de huid zijn dus grotendeels gescheiden systemen.

Wat doet melatonine in de huid?

Uit steeds meer onderzoek blijkt dat het hormoon melatonine als een cruciale huidbeschermer fungeert, met name tegen schade die ontstaat door uv-straling. Melatonine helpt deze schade op verschillende manieren te beperken en zorgt er bovendien voor dat er allerlei stofjes worden geactiveerd die als antioxidant optreden.

Melatonine speelt in de huid een rol bij het herstel van DNA-schade en beschermt daardoor tegen het ontstaan van huidkanker. Daarnaast beschermt melatonine tegen het ontstaan van rimpels in de huid.

• Bescherming tegen uv-straling: melatonine kan schade door zonlicht in huidcellen beperken.
• Bescherming tegen vervuiling: melatonine helpt schade door schadelijke deeltjes uit de lucht te beperken.
• Neutralisering van vrije radicalen: melatonine helpt oxidatieve stress in huidcellen te verminderen.
• Ondersteuning van DNA-herstel: melatonine speelt een rol bij herstel van DNA-schade.
• Huidbarrière: melatonine helpt de huidbarrière versterken, wat bijdraagt aan hydratatie en bescherming tegen invloeden van buitenaf.
• Collageen: melatonine kan ontstekingsprocessen verminderen en beschermen tegen afbraak van collageen.
• Celvernieuwing: melatonine stimuleert de energieproductie van cellen en ondersteunt zo celvernieuwing en een gezonde huidfunctie.
• Rimpels: experimenten laten zien dat melatonine, in combinatie met andere antioxidanten, kan helpen bij huidverjonging.

Melatonine helpt dus schade door oxidatieve stress te verminderen en de celbescherming te verbeteren. Het hormoon kan ook de huid helpen herstellen en zorgen dat de huid weer nieuwe collageen aanmaakt.

Waarom neemt de huidbescherming af met de leeftijd?

Naarmate we ouder worden neemt de productie van het hormoon melatonine helaas af. Dat heeft effect in het gehele lichaam, maar ook in de huid. Als je ouder wordt, is er niet alleen minder melatonine om de huid te beschermen, ook de werking van het hormoon neemt af omdat bepaalde receptoren voor melatonine in de huidcellen afnemen.

Zo wordt de huid steeds kwetsbaarder voor omgevingsschade als zonnestraling en luchtvervuiling. Dit kan leiden tot versnelde huidveroudering en een toename van ontstekingsprocessen.

Rimpels in je huid zijn een gevolg van het ouder worden. De gevolgen van het ouder worden manifesteren zich overal in het lichaam, niet alleen in de huid. De huid volgt het verouderingsproces van het lichaam en is het meest in het oog springende zichtbare verschijnsel daarvan.

Veroudering van de huid heeft daarbij niet alleen met leeftijd te maken, maar ook met de hoeveelheid schadelijke invloeden van buitenaf, zoals zonlicht en de mate waarin het lichaam zich hiertegen weet te beschermen.

Kan daglicht de aanmaak van melatonine ondersteunen?

Daglicht helpt bij het reguleren van de productie van melatonine. Blootstelling aan zonlicht gedurende de dag kan helpen om de productie van melatonine ’s nachts te verminderen, waardoor we ons energieker en alerter voelen overdag.

Overdag onderdrukt natuurlijk licht de melatonineproductie in de hersenen en helpt het de biologische klok scherp te houden. Zodra het donker wordt, kan de epifyse overschakelen op melatonineproductie.

Dit gaat vooral over de centrale melatonineproductie in de hersenen en niet rechtstreeks over de lokale productie van melatonine in de huid. Melatonine die in de huid wordt gemaakt, werkt vooral plaatselijk en beïnvloedt de epifyse eigenlijk niet.

Invloed van avondlicht en slaap

Een goed bioritme en voldoende slaap ondersteunen de herstelprocessen van het lichaam en de huid. Het gaat daarbij niet alleen om de hoeveelheid slaap, maar ook om de kwaliteit daarvan.

Blauw licht heeft vooral in de avond een negatieve invloed op je cortisol. Een hoog cortisolniveau kan je slaap verstoren. Er is verschil tussen blauw kunstlicht en natuurlijk blauw licht.

Te weinig slaap zorgt voor een verhoging van cortisol. Dit hormoon wordt door de bijnier geproduceerd en komt ook vrij bij stress. Door een hoge cortisolspiegel wordt de kans op het krijgen van puistjes groter, doordat er stoffen in ons lijf worden aangemaakt die ontstekingen veroorzaken en doordat de talgproductie omhoog gaat.

Cortisol zorgt er ook voor dat de aanmaak van hyaluronzuur vermindert. Dit hyaluronzuur is nodig om de huid goed gehydrateerd te houden. De huid wordt nog vochtarmer doordat cortisol de barrière van je huid beschadigt waardoor er meer vocht verdampt.

De huid kan daardoor op den duur, ondanks de aanvankelijke verhoogde talgproductie, droog en dof worden. Daarbij kan de huid gaan irriteren, ontsteken of rood worden.

Een langdurig verhoogde cortisolspiegel verhoogt het aantal suikers in het bloed en vergroot daarmee ook de versuikering van collageen. Suikers klampen zich vast aan het collageen en zorgen dat dit stug wordt, ook wel glycatie of glycosylatie genoemd.

Een goede kwaliteit van slaap maakt je vitaler, jonger en geeft je huid een stralende glow. Celschade wordt geminimaliseerd, de huid herstelt zich beter en produceert een betere kwaliteit van collageen.

Wat laat onderzoek naar slaap en huid zien?

Een onderzoek uit Zweden laat zien dat mensen die kortdurend weinig slapen significant meer hangende oogleden, rode en gezwollen ogen, donkere kringen, bleke huid, rimpels, fijne lijntjes en hangende mondhoeken hebben dan mensen die goed slapen.

Een ander onderzoek, wederom uit Zweden, toonde aan dat mensen die weinig slapen als minder aantrekkelijk en gezond worden beoordeeld. Mensen die langdurig te kort of slecht slapen hebben meer kans op een versnelde huidveroudering.

Bovendien herstelt de huid van goede slapers sneller na zonschade of huidirritatie. Hoewel je na een keer een nachtje doorhalen niet direct met extra rimpels wakker zult worden, kan langdurig slaaptekort wel kwaad.

Een goede huidverzorging is daarom meer dan smeren. Ook slaap, voeding en het verlagen van stress zijn essentiële voorwaarden voor een mooie, gezonde en stralende huid.

Kun je de huidmelatonine aanvullen met tabletten?

Melatonine die we innemen en die via de bloedbaan circuleert, bereikt de huid slechts beperkt. De stof wordt onderweg afgebroken in de lever. Daarom lijkt een lokale toepassing via de huid een betere oplossing tegen deze verouderingseffecten.

Bij gebruik op de huid werkt melatonine natuurlijk alleen op die plaatsen waar het wordt uitgesmeerd. Op de veroudering van de rest van het lichaam heeft het echter geen enkel effect.

Melatonine bevattende serumolie en crème zijn bovendien vele malen duurder in gebruik dan melatonine in tabletvorm. Het is daarom niet vanzelfsprekend dat een melatoninetablet geschikt is om de huid plaatselijk te beschermen.

Melatonine in crèmes en serums

Melatonine kan gemakkelijk de huidbarrière doordringen en zich in de huid ophopen, waar het direct schade veroorzaakt door oxidatieve stress, vrije radicalen, kan verminderen en de celbescherming kan verbeteren.

Crèmes met melatonine kunnen helpen om zichtbare tekenen van veroudering te verbergen. Dat lijkt te mooi om waar te zijn, maar zou toch wel een beetje waar kunnen zijn.

Bij proefdieren lijken crèmes die melatonine bevatten inderdaad te werken. Nu is ook onderzoek bij mensen gepubliceerd.

Het onderzoek naar melatonine in de cosmetica en dermatologie is kortom volop in ontwikkeling. Er zijn nog veel vragen te beantwoorden over de productie van melatonine in de huid tijdens het verouderingsproces.

Ook is nog niet duidelijk of op de huid aangebrachte melatonine goed kan werken als de receptoren voor het stofje afnemen bij het ouder worden. Daarnaast moeten de juiste dosis en toepassing van melatonine in huidverzorging en het gebruik in combinatie met andere krachtige antioxidanten zoals vitamine C, vitamine E of niacinamide nog goed worden uitgezocht.

Wat liet een onderzoek met een melatonineserum zien?

Huidspecialisten Goldberg en collega’s deden onderzoek met een melatonine bevattende serumolie bij 24 gezonde mensen, van wie 20 vrouwen, tussen 40 en 75 jaar oud. Zij brachten de serumolie ’s avonds aan op gelaat, nek en rechterbovenarm.

De behandeling duurde 12 of 24 weken. Twee huidspecialisten bekeken de huid vooraf en na 12 weken. Ze beoordeelden de huidkwaliteit op uitstraling, huidtextuur en gladheid, pigmentatie, roodheid, grootte van de poriën, huidtonus, huidskleur, huidlijntjes, rimpels en ‘jeugdige uitstraling’.

Ook werden er foto’s gemaakt en werd een klein stukje huidweefsel voor microscopisch onderzoek afgenomen van de rechterbovenarm. Een biopt uit de linkerbovenarm fungeerde daarbij als controle. Bij 12 personen werd dit na 24 weken behandeling herhaald.

De onderzoekers vonden dat er na 12 weken een duidelijke verbetering was opgetreden van de huidtextuur en de mate van ‘jeugdige uitstraling’. Op de andere beoordelingspunten was de verbetering kleiner.

Bij de groep die 24 weken was behandeld vonden de onderzoekers dat de verschillen met de beginmetingen duidelijk groter waren. Uit het onderzoek van de huidbiopten bleek dat de opperhuid van de rechterbovenarm, de behandelde arm, iets dikker was geworden dan die van de linkerbovenarm, de niet-behandelde arm.

De toename van de dikte van de onderste huidlagen was aan de behandelde kant minder groot. Ook was er aan de behandelde zijde een geringe toename van de hoeveelheid hyaluronzuur in de huid.

Waarom moeten de resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd?

Er zijn wel wat kritische opmerkingen over dit onderzoek te maken. Allereerst bevatte de serumolie behalve melatonine ook ascorbyl tetraisopalmitaat en bakuchiol.

Ascorbyl tetraisopalmitaat is een vitamine C-derivaat. Het werkt, net als vitamine C, als een antioxidant. Antioxidanten beschermen het lichaam tegen diverse schadelijke invloeden van buitenaf.

Bakuchiol werkt als vitamine A, een vitamine die een gunstige invloed heeft op de huid, en is ook een antioxidant. Zowel ascorbyl tetraisopalmitaat als bakuchiol wordt al in veel schoonheidsproducten tegen rimpelvorming toegepast.

Een tweede bezwaar is dat de onderzoekers als consulent verbonden zijn aan de fabrikant van de serumolie die ze tijdens hun onderzoek gebruikten. Op basis van dit onderzoek kan daarom niet met zekerheid worden vastgesteld welk effect specifiek aan melatonine toe te schrijven is.

Melatonine en stress in de huid

Telkens wanneer we mentale stress ondergaan, vinden meerdere stressreacties in het lichaam plaats. Zelfs in de huid neemt de sympathische zenuwactiviteit toe.

Melatonine verlaagt die stressreactie in de huid bij mannen en vrouwen die op een snel tempo rekenkundige vraagstukken moeten oplossen. Dit werd waargenomen in een gecontroleerde studie waar deelnemers drie gram melatonine namen, 45 minuten voordat ze aan rekenkundige vraagstukken werden onderworpen.

Dat melatonine de stressrespons dempt, werd al in eerdere studies aangetoond. Zelfs als we gewoon rechtstaan, vinden stressreacties in het lichaam plaats, die door melatonine verlaagd worden.

Melatonine verlaagt ook de stress die het lichaam ondervindt bij afkoeling. Dit onderzoek suggereert dat de stressonderdrukking door melatonine via het zenuwstelsel verloopt en niet via effecten op de bloedvaten.

Zonbescherming blijft noodzakelijk

Melatonine kan de huid beschermen tegen schade door uv-straling, maar dat betekent niet dat de huid zonder zonnebescherming aan de zon kan worden blootgesteld. Blootstelling aan zonlicht kan een positieve invloed hebben op ons humeur, maar overmatige blootstelling kan de huid en ogen beschadigen.

• Verbranding en zonneallergieën: overmatige blootstelling aan de zon kan leiden tot zonnebrand met pijnlijke roodheid, zwelling, blaarvorming en jeukende huid.
• Vroegtijdige veroudering: uv-A-stralen dragen bij aan rimpels, fijne lijntjes, pigmentatie en een doffe teint.
• Afbraak van collageen en elastine: langdurige blootstelling aan de zon kan de natuurlijke collageen- en elastineproductie verminderen, wat resulteert in verlies van stevigheid en elasticiteit van de huid.
• DNA-schade: uv-B-stralen zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de directe DNA-schade aan de huid en zijn een belangrijke oorzaak van zonnebrand en huidkanker.
• Oogschade: onbeschermde blootstelling aan de zon kan schadelijk zijn voor de ogen en bijdragen aan oogproblemen zoals cataracten, maculadegeneratie en fotokeratitis.

Door jezelf te beschermen tegen zonnestralen met behulp van zonbeschermingsmiddelen, beschermende kleding en het vermijden van overmatige blootstelling aan de zon, kun je de risico’s op deze schadelijke effecten aanzienlijk verminderen en een gezondere huid behouden op de lange termijn.

Bescherming tegen zonnestraling is dus essentieel, ook wanneer je een huidverzorgingsproduct met melatonine gebruikt. Melatonine in een crème of serum kan alleen lokaal werken en biedt geen volledige bescherming tegen uv-straling.

Praktische manieren om de huid te ondersteunen

Een regelmatig dag-nachtritme, voldoende natuurlijk licht overdag, minder fel en blauw licht in de avond, voldoende nachtrust en dagelijkse zonbescherming vormen samen een bredere aanpak dan alleen het gebruik van een cosmetisch product.

Blootstelling aan zonlicht gaat vaak gepaard met buitenactiviteiten, zoals wandelen, picknicken of sporten. Deze activiteiten kunnen op zichzelf al een positief effect hebben op ons humeur en ons gevoel van welzijn, los van de directe invloed van zonlicht.

Als je dagelijks 10 tot 15 minuten in de zon bent, zou je gemiddeld gezien voldoende vitamine D aanmaken. Het is niet precies bekend hoeveel huid je moet blootstellen aan de zon om voldoende vitamine D aan te maken.

Dat is ook lastig te bepalen, want de dagelijkse hoeveelheid aanbevolen vitamine D verschilt per huidtype. Mensen met een donkere huidskleur hebben bijvoorbeeld veel meer zon nodig om dezelfde hoeveelheid vitamine D aan te maken als mensen met een lichte huidskleur.

De huid kan daarnaast worden ondersteund met een goed verdragen huidverzorgingsroutine. Het onderzoek naar melatonine in huidverzorging richt zich onder andere op combinaties met andere antioxidanten zoals vitamine C, vitamine E en niacinamide.

Voeding en tryptofaan

Tryptofaan concurreert met andere aminozuren om in de hersenen te komen. Het helpt daarom om koolhydraten te eten.

Na een koolhydraatrijke maaltijd stijgt je insulinespiegel waardoor andere aminozuren zoals leucine, valine en isoleucine de spieren worden ingetrokken. Hierdoor heeft tryptofaan meer kans om door te dringen in de hersenen.

Voorbeeld voor een slaaphapje in de avond:

• Havermout: bevat tryptofaan en langzame koolhydraten.
• Banaan: rijk aan B6 en kalium, helpt omzetting.
• Amandelen: bevatten magnesium en tryptofaan.
• Melk: bevat melatonine en tryptofaan.

Deze voedingsmiddelen ondersteunen niet rechtstreeks de lokale melatonineproductie in de huid, maar sluiten aan bij de rol van tryptofaan en cofactoren in de melatonineroute.

Wat is op dit moment het meest aannemelijk?

De huid maakt zelf melatonine aan en gebruikt dit lokale systeem voor bescherming tegen oxidatieve stress, uv-straling en DNA-schade. Die lokale huidproductie staat grotendeels los van de melatonineproductie in de hersenen.

De aanmaak van melatonine in de huid kan niet eenvoudig worden verhoogd door alleen overdag meer zonlicht te nemen, omdat daglicht vooral de centrale biologische klok via de ogen beïnvloedt. Meer zonblootstelling zonder bescherming kan bovendien juist extra huidbeschadiging veroorzaken.

De meest onderbouwde manier om de natuurlijke melatonineroute van het lichaam te ondersteunen, is daarom een regelmatig slaap-waakritme met voldoende kwalitatieve slaap, terwijl de huid overdag tegen uv-straling wordt beschermd.

Een melatoninehoudend serum of een crème kan aanvullend plaatselijk worden gebruikt, maar de huidige onderzoeksresultaten zijn nog niet voldoende om de werking gelijk te stellen aan die van een bewezen zonnebeschermingsproduct of een complete anti-agingbehandeling.

tags: #aanmaak #melatonine #huid #stimuleren